Bir jeneratörün değeri, çalıştığı saatlerde değil, çalışması gereken anda çalışmasıyla ölçülür. Hastanede ameliyat sırasında, veri merkezinde yedekleme anında, soğuk hava deposunda yaz sıcağında. O anın tek yazılı güvencesi periyodik bakım sözleşmesidir.
Bu yazı, sözleşmeyi imzalamadan önce hangi maddelerin nasıl yazılması gerektiğini anlatıyor. Kurumsal satın alma, tesis yönetimi ve site yönetimi tarafındaki karar vericiler için hazırlandı.
Yedekte Bekleyen Jeneratör Neden Bozulur
Sezgiye aykırı ama gerçek: jeneratörlerin çoğu arızası çalışırken değil, beklerken oluşur. Yılda birkaç saat çalışan bir set şu yollarla kendini kaybeder:
- Akü. Jeneratörün marşa basamamasının en yaygın sebebidir. Akü kendiliğinden deşarj olur, şarj cihazı sessizce bozulur, kutup başları oksitlenir.
- Yakıt. Dizel bekledikçe bozulur; tankta yoğuşma suyu birikir, mikrobiyolojik büyüme başlar ve yakıt filtresi tıkanır.
- Sızdırmazlık elemanları. Çalışmayan bir motorda contalar ve keçeler kurur; ilk çalıştırmada sızdırır.
- Soğutma sistemi. Antifriz konsantrasyonu düşer, hortumlar sertleşir, radyatör peteği tozla kapanır.
- Kontrol sistemi. Otomatik transfer panosu ve kontrol kartı yıllarca hiç devreye girmezse, ihtiyaç anında ilk kez sınanır.
Bu listedeki her kalem, düzenli bir bakım ve test çalıştırma rejiminde kesinti anından önce yakalanır.
Periyot Nasıl Belirlenir: Takvim mi, Motor Saati mi?
İkisi de. Kural şudur: hangisi önce dolarsa bakım o zaman yapılır.
| Kullanım profili | Belirleyici ölçüt | Tipik yaklaşım |
|---|---|---|
| Yedekte bekleyen set (bina, AVM, hastane) | Takvim | Düzenli test çalıştırma + takvim bazlı periyodik bakım |
| Değişken kullanım (mevsimsel tesis, tadilat) | İkisi birlikte | Sezon başı ve sonu bakım + saat takibi |
| Sürekli çalışan set (şantiye, şebekesiz saha) | Motor saati | Motor üreticisinin kılavuzundaki saate göre |
Motor saati periyotları motor markasına ve modeline göre değişir; sözleşmeye “üreticinin kullanım kılavuzundaki periyot esas alınır” diye yazmak ve kılavuzu ek olarak iliştirmek en doğru yöntemdir.
Bakım Kapsamı: Hangi İşlem Hangi Periyotta
| İşlem | Tipik periyot | Amaç |
|---|---|---|
| Yağ seviyesi, soğutma suyu, yakıt seviyesi kontrolü | Haftalık / aylık gözle kontrol | Sızıntı ve eksilmeyi erken görmek |
| Akü gerilimi ve şarj cihazı kontrolü | Her ziyarette | Marşa basamama riskini kaldırmak |
| Test çalıştırma (tercihen yük altında) | Düzenli, takvime bağlı | Sistemin bütününü sınamak |
| Motor yağı ve yağ filtresi değişimi | Periyodik bakımda | Motor ömrü |
| Yakıt filtresi ve su ayırıcı | Periyodik bakımda | Enjektör koruması |
| Hava filtresi kontrolü / değişimi | Ortama göre periyodik | Yanma verimi |
| Antifriz konsantrasyon ölçümü ve değişimi | Yıllık / çok yıllık | Korozyon ve donma koruması |
| Kayış gerginliği ve hortum kontrolü | Her periyodik bakımda | Ani duruş riskini kaldırmak |
| Radyatör peteği temizliği | Ortama göre | Hararet önleme |
| Egzoz hattı, kompansatör ve askı kontrolü | Yıllık | Gaz kaçağı ve titreşim hasarı |
| Kontrol paneli parametre ve alarm kaydı okuma | Her ziyarette | Gelişen arızayı erken görmek |
| ATS / transfer panosu fonksiyon testi | Periyodik | Kesinti anında geçişin çalışması |
| Topraklama ve bağlantı sıkılık kontrolü | Yıllık | Elektriksel güvenlik |
| Titreşim takozu ve kaide kontrolü | Yıllık | Yapısal yıpranma |
Kontrol paneli üzerindeki alarm kayıtlarının okunması çoğu sözleşmede atlanır; oysa gelişen bir arızayı en erken orası gösterir. Panel alarmlarının ne anlama geldiği için jeneratör hata kodları yazısına bakın.
Test Çalıştırma: Boşta mı, Yük Altında mı?
Yedekte bekleyen bir seti ayda birkaç dakika boşta çalıştırmak yaygın bir uygulamadır ama yeterli değildir. Boşta çalıştırma motoru ısıtmaz; dizel motor düşük yükte kWh başına daha çok yakar ve yanmamış yakıt silindirlerde birikir. Bu birikmeye ıslak yığılma (wet stacking) denir ve enjektörleri bozar.
Bu yüzden:
- Test, mümkünse gerçek yük altında yapılmalıdır.
- Gerçek yük verilemiyorsa yük bankası (load bank) ile test yapılır.
- Jeneratör uzun süre nominal gücünün %30’unun altında çalıştırılmamalıdır.
- Test kayıtları (tarih, süre, yük, gerilim, frekans, sıcaklık, yağ basıncı) tutanağa geçmelidir.
Sözleşmede Mutlaka Yazılı Olması Gereken Maddeler
- Kapsanan ekipman. Marka, model, seri numarası, kVA, motor tipi, kontrol paneli markası, ATS olup olmadığı.
- Bakım periyodu. Takvim ve motor saati eşiği; hangisinin önce dolması hâlinde uygulanacağı.
- Her bakımda yapılacak işlemler listesi. Yukarıdaki tablo gibi madde madde.
- Sarf malzemesi kapsamı. Hangi malzeme fiyata dahil, hangisi ayrı. Yağ ve filtrelerin markası veya eşdeğer standardı.
- Arıza müdahale süresi. Saat cinsinden, mesai içi ve mesai dışı ayrımıyla, coğrafi sınır belirtilerek.
- Arıza yerinde giderilemezse ne olacağı. Parça tedarik süresi, ikame set veya geçici kiralama seçeneği.
- Yıllık ziyaret sayısı ve raporlama. Her ziyaret sonunda tutanak; yıl sonunda özet rapor.
- Kapsam dışı hâller. Kullanıcı hatası, yakıt kalitesi kaynaklı arıza, yetkisiz müdahale, doğal afet.
- Fiyat ve artış esası. Sözleşme süresi, yenileme koşulu, artış mekanizması.
- İletişim ve çağrı kanalı. Kimin arayacağı, hangi numaradan, kayıt nasıl tutulacak.
Paket Karşılaştırma: Neyi Neyle Kıyaslıyorsunuz
İki bakım teklifini karşılaştırırken bedel değil kapsam kıyaslanır. Aşağıdaki tablo tipik kapsam kademelerini gösterir:
| Kalem | Temel kapsam | Genişletilmiş kapsam | Tam kapsam |
|---|---|---|---|
| Periyodik bakım işçiliği | Dahil | Dahil | Dahil |
| Yağ, yağ ve yakıt filtresi | Dahil | Dahil | Dahil |
| Hava filtresi, antifriz | Ayrı | Dahil | Dahil |
| Akü, kayış, hortum | Ayrı | Ayrı | Dahil |
| Arıza çağrısı işçiliği | Ayrı | Dahil | Dahil |
| Büyük parça (marş, alternatör, AVR, enjektör) | Ayrı | Ayrı | Sözleşmeye göre |
| Yük bankası ile test | Ayrı | Ayrı | Dahil |
| Müdahale süresi taahhüdü | Yok / esnek | Taahhütlü | Öncelikli taahhüt |
| Yıllık teknik rapor | Yok | Var | Var |
Hangi kademeyi seçeceğinizi, jeneratörün kritikliği belirler. Bir apartmanın acil aydınlatma yedeğiyle bir veri merkezinin yedeği aynı sözleşmeyle yönetilmez.
Mevzuatın Getirdiği Süreklilik Yükümlülüğü
Türk mevzuatında “şu binaya jeneratör konulacaktır” diyen tek bir hüküm yoktur; zorunluluk, karşılanması gereken süre ve süreklilik şartlarından doğar. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te:
- Madde 63: Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla olan yapılarda en az bir asansör acil durum asansörü olarak düzenlenir ve bu asansörün enerji kesilmesi hâlinde 60 dakika çalışır durumda kalmasını sağlayacak bir acil durum jeneratörüne bağlı olması gerekir.
- Madde 85(5): Duman tahliye ve basınçlandırma fanlarının jeneratörden beslenecek şekilde tesis edilmesi gerekir.
- Madde 72: Acil durum aydınlatmasının en az 60 dakika, kullanıcı yükü 200’den fazlaysa en az 120 dakika sürmesi şarttır.
Bu yükümlülükler, jeneratörün varlığını değil çalışır durumda olmasını gerektirir. Denetimde sorulan da budur: bakım kayıtları ve test tutanakları. Sözleşmenin ikinci işlevi tam olarak bu kaydı üretmektir.
Ankara’da Bakım Sözleşmesi
Yılmazlar Jeneratör A.Ş., Yenimahalle Serhat Mahallesi’ndeki İvedik OSB komşusu tesisinden Ankara geneline periyodik bakım ve servis veriyor. İvedik, Ostim, Başkent OSB ve ASO bölgelerine konum yakınlığımız müdahale süresini kısaltıyor.
Jeneratörünüzün marka, model ve kVA bilgisiyle 0 (312) 385 80 09 numarasından arayın; mevcut durumunu görelim, kapsamı ihtiyacınıza göre kuralım. Genel bakım hizmetimiz için jeneratör bakım, parça tedariki için jeneratör yedek parça sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Jeneratör bakımı kaç ayda bir yapılır?
İki ölçüt birlikte kullanılır: takvim ve motor saati. Hangisi önce dolarsa bakım o zaman yapılır. Yedekte bekleyen, yılda az saat çalışan bir set için takvim belirleyicidir ve genellikle altı aylık veya yıllık periyot uygulanır. Şantiye gibi sürekli çalışan setlerde motor saati belirleyicidir ve periyot motor üreticisinin kılavuzundaki saate göre kurulur.
Yedekte bekleyen jeneratörün test çalıştırması neden gerekli?
Çünkü jeneratörün asıl arızası çalışırken değil, beklerken oluşur. Akü boşalır, yakıt bozulur ve içinde su toplanır, contalar kurur, akü şarj cihazı sessizce bozulur. Düzenli test çalıştırması bu arızaları kesinti anından önce ortaya çıkarır. Testin yük altında yapılması, yalnızca boşta çalıştırmaya göre çok daha anlamlıdır.
Bakım sözleşmesi olmadan servis alınabilir mi?
Alınabilir; çağrı bazlı servis her zaman mümkündür. Farkı, öncelik ve öngörülebilirliktir. Sözleşmeli müşterinin müdahale süresi taahhüt altındadır, bakım periyotları takip edilir, kullanılan parçalar ve değişim tarihleri kayıt altındadır. Çağrı bazlı serviste bu takip müşteride kalır.
Sözleşmeye yedek parça dahil edilmeli mi?
Sarf malzemeleri (yağ, yağ filtresi, yakıt filtresi, hava filtresi, antifriz) genellikle sözleşmeye dahil edilir; bunlar periyodu belli, öngörülebilir kalemlerdir. Akü, kayış, hortum, termostat gibi ömürlü parçalar ile arıza kaynaklı büyük parçalar (marş motoru, alternatör, AVR, enjektör) ayrı fiyatlandırılır. Hangisinin hangi kapsamda olduğu sözleşmede tek tek yazılmalıdır.
Bakım sözleşmesinde müdahale süresi nasıl yazılır?
Saat cinsinden ve çalışma günü / tatil ayrımı yapılarak yazılır. Örneğin 'Ankara il sınırları içinde mesai saatleri içinde X saat, mesai dışında Y saat içinde sahada olmak'. Ayrıca arızanın yerinde giderilememesi hâlinde ne olacağı (ikame set, parça tedarik süresi) ayrıca belirtilmelidir. Süre yazılmayan taahhüt, taahhüt değildir.
İlginizi çekebilir
Ankara Jeneratör Bakım — Periyodik ve Filtreli Bakım
Yağ, filtre, antifriz, akü ve yük testi dahil periyodik bakım takvimi; kapsamı yazılı bakım sözleşmesi ve arıza müdahalesi. Ankara genelinde yerinde servis.
Devamını okuyun
Aksa Jeneratör Servis
Yılmazlar Jeneratör A.Ş., enerji çözümleri alanında öncü firmalar arasında yer almakta ve geniş bir müşteri kitlesine hizmet vermektedir.
Devamını okuyun
Aksa jeneratör servisi
Aksa jeneratör servisi, güvenilir ve kaliteli hizmetleriyle alanında önde gelen bir kuruluştur.
Devamını okuyun