Bir jeneratörün kesinti anında devreye girip girmemesini belirleyen şey çoğu zaman motoru değil, panosudur. Motor sağlam olabilir, yakıt dolu olabilir; kontrol kartı otomatik moda alınmamışsa ya da transfer düzeni ayarsızsa makine o gece çalışmaz.
Yılmazlar Jeneratör A.Ş., 10-2000 kVA aralığındaki setler için kontrol kartı temini, pano imalatı ve revizyonu, parametre ayarı, devreye alma ve uzaktan izleme kurulumu yapar. Mevcut panonuzun yenilenmesinden yeni bir otomatik transfer panosuna kadar işin tamamını Ankara’daki tesisimizden yürütüyoruz.
Kontrol Cihazı Jeneratörde Ne Yapar?
Kontrol kartı (kontrol modülü, jeneratör kumanda kartı) panonun beynidir ve dört işi birden üstlenir:
- Çalıştırır ve durdurur. Ön ısıtma, marş, ısınma ve soğuma sürelerini kendisi yönetir.
- Ölçer ve gösterir. Gerilim, frekans, akım, güç, akü gerilimi, yağ basıncı, su sıcaklığı, yakıt seviyesi ve sayaç saati.
- Korur. Sınır dışına çıkan her değerde uyarı verir ya da motoru durdurur.
- Transferi yönetir. Şebekeyi izler, kesintide jeneratörü yüke alır, şebeke döndüğünde yükü geri verir.
Kontrol kartı ile jeneratör regülatörü (AVR) karıştırılmamalıdır: AVR alternatörün üzerindedir ve sadece çıkış gerilimini sabit tutar; kontrol kartı panodadır ve setin tamamını yönetir.
Kontrol Kartı Markaları
| Marka | Menşei | Yaygın aileler | Öne çıkan yönü |
|---|---|---|---|
| Datakom | Türkiye | DKG-3xx, DKG-5xx, DKG-7xx | Türkçe menü, yaygın kart ve servis bulunurluğu |
| Deep Sea Electronics (DSE) | İngiltere | DSE 45xx, 61xx, 73xx, 86xx | Sektör referansı; senkron ve paralel tarafı güçlü |
| ComAp | Çekya | InteliLite, InteliGen, InteliSys | Çok setli ve şebekeye paralel kurgularda tercih edilir |
| Smartgen | Çin | HGM6xxx, HGM7xxx, HGM9xxx, HAT serisi | Geniş model yelpazesi; orta segmentte yaygın |
Marka seçiminde belirleyici olan kartın özellik listesi değil üç pratik sorudur: parça ve servis bulunabiliyor mu, mevcut panoya uyuyor mu, ileride senkron ya da uzaktan izleme eklenecek mi. Bir apartmanın tek seti ile iki setin paralel çalıştığı bir hastane aynı kartla çözülmez.
Pano Tipleri: Manuel, Otomatik (ATS), Senkronizasyon
| Pano tipi | Nasıl çalışır | Nerede kullanılır |
|---|---|---|
| Manuel pano | Jeneratör elle çalıştırılır, yük elle aktarılır; korumalar yine devrededir | Şantiye, geçici besleme, mobil setler |
| Otomatik transfer panosu (ATS) | Şebeke kesilince set kendi çalışır, yükü devralır; şebeke dönünce geri verir. | Apartman, site, otel, hastane, fabrika, veri merkezi, soğuk hava deposu |
| Senkronizasyon panosu | Birden çok set aynı baraya paralel bağlanır, yükü aralarında paylaşır. | Yüksek güç ihtiyacı, N+1 yedeklilik, kademeli yük alma |
| Şebekeye paralel (kojenerasyon) pano | Jeneratör şebekeyle aynı anda çalışır; ada modu ve güç ihracı yönetilir. | Sürekli üretim, pik tıraşlama, kojenerasyon tesisleri |
1000 kVA üzerinde tek büyük set yerine iki setin senkron çalıştırılması yaygındır — tek kabinde iki grup isteyenler için KJ Power’ın twin jeneratör çözümü de var: bir set arızalandığında tesis tamamen kararmaz, düşük yük saatlerinde ise tek set çalışarak ıslak egzoz (wet stacking) riski önlenir.
Otomatik Transfer (ATS) Adım Adım Nasıl Çalışır
- Şebeke izlenir. Kart, şebekenin gerilim ve frekansını sürekli ölçer. Değerler ayarlanan pencerenin dışına çıkarsa kesinti sayılır.
- Doğrulama beklenir. Anlık dalgalanmada makinenin boşuna çalışmaması için birkaç saniyelik bir gecikme uygulanır.
- Marş verilir. Yakıt selenoidi çeker, gerekiyorsa ön ısıtma yapılır ve marş basılır. Marş süresi ve marşlar arası bekleme ayarlıdır; genelde üç deneme tanımlanır.
- Isınma ve hazır olma. Motor devrine ulaşır, gerilim ve frekans sınır içine girer; kart seti “yüke hazır” sayar.
- Şebeke ayrılır. Şebeke kontaktörü açılır. İki kontaktör asla aynı anda kapanmaz; bunu elektriksel ve mekanik kilit engeller.
- Yük jeneratöre aktarılır. Kısa bir kilit süresinden sonra jeneratör kontaktörü kapanır.
- Şebeke dönerse beklenir. Şebeke belirlenen süre kararlı kalmadan geri transfer yapılmaz; aksi hâlde art arda kesintilerde yük sürekli gidip gelir.
- Yük geri verilir, set soğutulur. Jeneratör yüksüz birkaç dakika çalışıp turboyu soğutur, sonra durur ve otomatik moda döner.
Bu senaryo ilk devreye almada gerçek kesinti yaratılarak denenir; kâğıtta doğru görünen bir ayar sahada kontaktörün mekanik kilidine takılabilir. Yeni kurulumlarda bu deneme jeneratör montaj işinin son adımıdır.
Koruma Fonksiyonları ve Panel Alarmları
Hangi korumalar devrededir?
Korumalar iki sınıfa ayrılır: uyarı (makine çalışmaya devam eder, panel ikaz verir) ve durdurma (makine derhal ya da kontrollü biçimde durur).
- Düşük yağ basıncı — durdurma. En kritik korumadır; basınç eşiğin altına inerse set anında durur.
- Yüksek hararet — durdurma. Radyatör tıkanması, antifriz eksilmesi, termostat ya da fan arızası.
- Aşırı devir / aşırı frekans — durdurma. Devir regülatörü (governor) arızasına işaret eder.
- Düşük devir / düşük frekans — durdurma. Aşırı yük ya da yakıt beslemesi sorunu.
- Aşırı ve düşük gerilim — durdurma. Genellikle AVR ya da uyarma devresi kaynaklıdır.
- Aşırı akım ve aşırı yük — uyarı ya da durdurma. Akım trafoları üzerinden ölçülür; trafo oranı yanlış tanımlanmışsa koruma anlamsız çalışır.
- Marş başarısız (fail to start) — durdurma. Tanımlı deneme sayısı bittiği hâlde motor tutmamıştır.
- Şarj alternatörü arızası ve düşük akü gerilimi — uyarı; kesinti günü makinenin dönmemesinin en sık habercisidir.
- Düşük yakıt seviyesi — uyarı. Günlük depo şamandırasından okunur.
- Acil stop — durdurma. Buton basılı olduğu sürece makine çalışmaz.
- Faz sırası ve faz kaybı — durdurma; motorlu yüklerin ters dönmesini engeller.
- Ters güç — yalnızca senkron ve şebekeye paralel panolarda devrededir.
Sık görülen panel uyarıları ve anlamları
Kartlar farklı markalarda olsa da alarm metinleri benzerdir. Aşağıdaki tablo sahada en sık karşılaşılan uyarıları ve ilk bakılacak yeri özetler.
| Panel uyarısı | Ne anlama gelir | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| Low Oil Pressure / Düşük Yağ Basıncı | Yağ basıncı eşiğin altına indi ya da müşür yanlış okuyor | Yağ seviyesi, yağ basıncı müşürü ve kablosu |
| High Engine Temperature / Yüksek Hararet | Soğutma suyu sıcaklığı sınırı aştı | Antifriz seviyesi, radyatör peteği, fan kayışı, termostat |
| Fail to Start / Marş Başarısız | Tanımlı deneme sayısında motor tutmadı | Akü ve klemensler, acil stop, yakıt seviyesi, yakıt selenoidi |
| Overspeed / Aşırı Devir | Devir üst sınırı aştı | Devir regülatörü (governor), pick-up sensörü ayarı |
| Under Frequency / Düşük Frekans | Devir düştü; genelde aşırı yük ya da yakıt sorunu | Yük dağılımı, yakıt filtresi, hava filtresi |
| Over / Under Voltage | Alternatör çıkış gerilimi pencerenin dışında | AVR ayarı, uyarma devresi, sargı ölçümü |
| Overcurrent / Overload | Akım ya da güç sınırı aşıldı | Bağlı yükler, akım trafosu oranı, pano ayarı |
| Charge Alternator Failure | Şarj alternatörü akü şarj etmiyor | Kayış, şarj alternatörü, redresör, akü kablosu |
| Low Battery Voltage | Akü gerilimi düşük; makine bekleme hâlinde zayıflıyor | Akü yaşı, şarj redresörü gerilimi, kaçak akım |
| Low Fuel Level | Günlük depo seviyesi eşiğin altında | Depo, şamandıra, transfer pompası |
| Emergency Stop | Acil stop butonu basılı | Buton çevrildi mi, devre kopuk mu |
| Mains Failure / Şebeke Yok | Şebeke penceresi dışına çıktı (alarm değil, durum) | Şebeke gerilimi, giriş sigortaları, faz kontrol rölesi |
Alarmı silmeden önce alarm geçmişini not edin. Servis çağrısında ilk sorulacak bilgi budur ve çoğu arıza bu kayıtla birkaç dakikada teşhis edilir. Alarm sonrası değişmesi gereken kalemler jeneratör yedek parça stoğumuzdan karşılanır.
Uzaktan İzleme: GSM, Ethernet ve Modbus
Personeli olmayan bir tesiste jeneratörün durumu ancak kesinti gününde anlaşılır — ki bu çok geçtir. Uzaktan izleme bu boşluğu kapatır:
- RS-485 / Modbus RTU. Kartı bina otomasyonuna ya da SCADA sistemine bağlamanın en yaygın yolu.
- Ethernet / Modbus TCP. Tesis ağına bağlı kartlarda bilgisayardan anlık izleme ve parametre okuma.
- GSM / GPRS modem. Ağ altyapısı olmayan sahalarda SMS alarmı ve mobil izleme. Şebeke kesintisi, marş başarısız, düşük yakıt ve akü arızası tipik bildirim konularıdır.
- Üretici yazılımları ve portalları. Datakom, DSE, ComAp ve Smartgen kendi konfigürasyon yazılımlarını ve bulut izleme portallarını sunar; parametre yedeği de bu yazılımlarla alınır.
İzleme kuruluysa periyodik bakım tahmine değil veriye dayanır: sayaç saati, test çalıştırma kayıtları ve alarm geçmişi üzerinden planlanır. Ayrıntı için jeneratör bakım sayfamıza bakın.
Kontrol Kartı Arızasında Ne Yapılmalı
- Panel tamamen ölüyse önce besleme aranır: akü klemensleri, akü gerilimi, pano içindeki besleme sigortası ve kart besleme uçları. Kartların büyük kısmı doğrudan aküden beslenir; akü bittiğinde panel de kararır.
- Panel çalışıyor ama yanlış değer gösteriyorsa kart değil sensör şüphelidir. Yağ basıncı ve hararet müşürlerinin kablosu, ucu ve şase bağlantısı kontrol edilir. Kopuk bir sensör kablosu, gerçekte olmayan bir arızayı alarm olarak gösterir.
- Arka arkaya marş denemesi yapılmaz. Marş motorunu ısıtır, aküyü bitirir ve teşhisi zorlaştırır.
- Parametrelere rastgele dokunulmaz. Yanlış değiştirilen bir koruma eşiği, makineyi korumasız bırakır. Ayarların bilgisayar yazılımıyla alınmış bir yedeği varsa iş kısalır; yoksa ilk fırsatta yedek alınmalıdır.
- Zorunlu hâllerde manuel çalıştırma ancak makinenin başında biri varken ve korumalar devredeyken yapılır. Korumaları iptal ederek çalıştırmak, kart arızasını motor arızasına çevirmenin en hızlı yoludur.
- Kart değişiminde yeni karta sensör tipleri, akım trafosu oranları, gerilim ve frekans pencereleri, marş ve soğuma süreleri yeniden yazılır; ardından set gerçek transfer senaryosuyla denenir.
Pano Çözümü ve Ankara’da Servis
Panonuzun markası ve kart modeli, jeneratörün gücü, set sayısı ve otomatik çalışma isteyip istemediğiniz belli olduğunda pano revizyonu mu yoksa yeni pano mu gerektiğini net söyleyebiliriz. Bedeli; kartın sınıfı, transfer düzeninin akım kademesi, senkron gereksinimi, uzaktan izleme ve saha işçiliği belirler.
Yenimahalle, Etimesgut, Sincan, Çankaya, Keçiören, Altındağ, Mamak, Pursaklar, Gölbaşı, Kahramankazan, Akyurt, Çubuk ve Polatlı dahil Ankara’nın tamamında pano kurulumu ve revizyonu yapıyoruz; İvedik OSB, Ostim OSB, Başkent OSB ve ASO’ya yakınlığımız acil pano arızalarında müdahale süresini kısaltıyor. Pano devre dışıyken üretim duramıyorsa jeneratör kiralama ile ikame set verilebilir. Teklif için 0 (312) 385 80 09 numaralı hattımızdan bize ulaşın.
Sık sorulan sorular
Jeneratör kontrol kartı ile AVR aynı şey mi?
Hayır, ikisi farklı işler yapar. AVR (otomatik voltaj regülatörü) alternatörün üzerindedir ve yalnızca çıkış gerilimini sabit tutar. Kontrol kartı ise panodadır; motoru çalıştırır, devri ve sıcaklığı izler, korumaları devreye sokar ve şebeke ile jeneratör arasındaki geçişi yönetir. Gerilim oynuyorsa sorun genellikle AVR'dedir, makine hiç devreye girmiyorsa kontrol kartı ve pano tarafına bakılır.
ATS panosu olmadan jeneratör otomatik devreye girer mi?
Girmez. Otomatik çalışma iki parçadan oluşur: şebekeyi izleyip motora marş veren kontrol kartı ve yükü şebekeden jeneratöre aktaran transfer düzeni (kontaktör ya da motorlu şalter). Kartı olup transfer düzeni olmayan bir sette makine çalışır ama yükü devralmaz. İkisinin birlikte kurulu olduğu panoya otomatik transfer panosu (ATS) denir.
Panel "marş başarısız" veriyor, ilk ne yapmalıyım?
Önce aküye bakın: klemens gevşek ya da korozyonlu mu, dinlenmedeki gerilim 12,4 V'un altına düşmüş mü, marşta 10 V'un altına çöküyor mu. Ardından acil stop butonunun basılı kalıp kalmadığını, yakıt seviyesini ve yakıt selenoidinin çektiğini kontrol edin. Arka arkaya marş denemesi yapmayın; marş motorunu ısıtır ve aküyü tamamen bitirir. Alarmı silmeden önce panelin alarm geçmişini not edin, çağrıda ilk sorulacak bilgi odur.
Eski panelli bir jeneratöre yeni kontrol kartı takılabilir mi?
Çoğu durumda takılabilir; bu işe pano revizyonu denir. Kart değişiminde yalnızca modülü söküp takmak yetmez: sensör tipleri (yağ basıncı ve hararet müşürü), akım trafosu oranları, marş ve yakıt röleleri, şarj alternatörü bağlantısı ve zamanlama parametreleri yeni karta göre yeniden tanımlanır. Röle-zaman saatli eski panolar bu yolla otomatik çalışan modern bir panoya dönüştürülebilir.
Jeneratörümü uzaktan izleyebilir miyim?
Evet. Kartın modeline göre RS-485 üzerinden Modbus, Ethernet ya da GSM/GPRS modem kullanılır. Bu sayede şebeke kesintisi, marş başarısız, düşük yakıt ve akü arızası gibi olaylarda SMS ya da bildirim alınır; sayaç saati, yakıt seviyesi, gerilim ve sıcaklık uzaktan okunabilir. İzleme, personeli olmayan apartman ve site yönetimleriyle çok sayıda sahası olan kurumlarda bakım planlamasını da kolaylaştırır.
Kontrol kartını kendim değiştirebilir miyim?
Önerilmez. Kartın arkasındaki klemens sırasında akü gerilimi, marş ve yakıt röleleri, sensör girişleri ve alternatör çıkış gerilimi bir arada bulunur; yanlış bağlanan tek uç hem kartı hem alternatörü yakabilir. Ayrıca yeni karta parametreler yazılmadan makine korumasız çalışır. Değişimi yaptıktan sonra ayarların yedeğini almak ve seti yük altında denemek işin ayrılmaz parçasıdır.
İlginizi çekebilir

Ankara Jeneratör Bakım — Periyodik ve Filtreli Bakım
Yağ, filtre, antifriz, akü ve yük testi dahil periyodik bakım takvimi; kapsamı yazılı bakım sözleşmesi ve arıza müdahalesi. Ankara genelinde yerinde servis.
Devamını okuyunJeneratör Yedek Parça Ankara
Motor, alternatör, kontrol sistemi, yakıt, soğutma ve elektrik grubu yedek parçaları. Hangi parçanın hangi periyotta değiştiğini, siparişte hangi bilgilerin gerektiğini ve temin süresini yazılı veriyoruz.
Devamını okuyun
Jeneratör Regülatörü
Jeneratör regülatörü, jeneratörün ürettiği değişken çıkış voltajını sürekli olarak izleyen ve bu voltajı belirli bir aralıkta sabit tutarak bağlı…
Devamını okuyun