Jeneratör yatırımında yapılan hataların büyük kısmı, makine alınmadan önce yapılır. Güç tahminle belirlenir, yer “bodrumda nasılsa boşluk var” diye seçilir; sonuç, ya yükü kaldıramayan ya da sürekli düşük yükte çalışıp kendini yiyen bir makine olur. Güç ve yer tespiti, bu iki hatayı satın alma kararından önce ortadan kaldıran mühendislik çalışmasıdır.
Yılmazlar Jeneratör A.Ş., Ankara ve ilçelerinde yerinde keşif yapar; yük analizi, kalkış akımı kontrolü ve yerleşim etüdünü yazılı raporla teslim eder.
Güç Tespiti Neden Tahminle Yapılamaz
Jeneratörün gücü kVA (görünür güç) ile verilir, cihazların gücü ise kW (aktif güç) ile. Aradaki bağ güç katsayısıdır (cos φ): endüstriyel setlerde kW = kVA × 0,8 kabul edilir. Yani 100 kVA bir jeneratör, dengeli yükte yaklaşık 80 kW besler.
Ancak toplam kW’ı bulmak hesabın yalnızca başlangıcıdır. Üç etken daha vardır:
- Kalkış akımı. Motorlu yükler, çalışmaya başlarken anma akımının katlarını çeker.
- Eş zamanlılık. Tesisteki tüm cihazlar aynı anda çalışmaz.
- Yük tipi. Frekans konvertörü, UPS ve LED sürücü gibi doğrusal olmayan yükler, jeneratörden orantısız kapasite ister.
Bu üçü hesaba katılmadan yapılan seçim, ya yetersiz ya da aşırı büyük çıkar.
Yük Analizi Nasıl Yapılır
Adım 1: Yük listesinin çıkarılması
Beslenecek her tüketici tek tek yazılır. Kritik yükler (yangın pompası, asansör, sunucu odası, soğuk hava deposu, acil aydınlatma, kazan dairesi) ile konforu sağlayan yükler (genel aydınlatma, priz hatları, klima) ayrı gruplanır. Çoğu tesiste jeneratörün tüm binayı beslemesi gerekmez; kritik yük panosu ayrılırsa gerekli kVA belirgin biçimde düşer.
Adım 2: Yük tipine göre katsayı uygulanması
| Yük tipi | Kalkış davranışı | Hesapta karşılığı |
|---|---|---|
| Aydınlatma, priz, rezistans | Kalkış akımı yok denecek kadar az | Anma gücü doğrudan alınır |
| LED sürücü, elektronik balast | Anlık yüksek akım, kısa süreli | Anma gücünün üzerine küçük pay |
| Doğrudan yol verilen motor (DOL) | Anma akımının 5-7 katı | En zorlayıcı senaryo; ayrıca kontrol edilir |
| Yıldız-üçgen yol vermeli motor | Anma akımının 2-3 katı | Kalkış yükü belirgin azalır |
| Yumuşak yol vericili (soft starter) motor | Yaklaşık 3 katı, kontrollü | Gerilim düşümü yönetilebilir |
| Frekans konvertörlü (VFD) motor | Kalkış akımı yok gibi, ancak harmonik üretir | Harmonik payı eklenir |
| UPS ve doğrultucu | Harmonik ve yüksek tepe akımı | Jeneratör genelde UPS gücünün 1,5-2 katı seçilir |
| Klima ve soğutma kompresörü | Yüksek kalkış, tekrarlayan | Eş zamanlı devreye girme senaryosu yazılır |
Adım 3: Eş zamanlılık katsayısı
Tesisteki toplam kurulu güç ile aynı anda çekilen güç farklıdır. Bir apartmanda asansör, hidrofor ve sığınak fanı aynı saniyede çalışmaz. Bina tipine göre 0,6-0,8 arasında bir eş zamanlılık katsayısı uygulanır. Ancak bu katsayı, kritik yüklerde kullanılmaz: yangın pompası ve asansör için “aynı anda çalışabilir” varsayılır.
Adım 4: Yedek kapasite payı
Hesaplanan değerin üzerine %20-25 yedek pay eklenir. Bu pay hem ölçüm toleranslarını hem de ileride eklenecek yükü karşılar. Payın fazlası ise zarardır: sürekli %30’un altında yükle çalışan dizel motorda yakıt tam yanmaz, silindir gömleğinde kurum ve egzoz hattında yağ birikir.
Kalkış Akımı ve Gerilim Düşümü Kontrolü
Yük analizi toplamı jeneratörü belirlemeye yetmez. Bir de en büyük motorun kalkış anı ayrıca sınanır. Motor devreye girdiğinde jeneratör çıkışında anlık bir gerilim düşümü oluşur; bu düşümün genellikle %15-20’yi aşmaması istenir. Aşarsa kontaktörler bırakır, kontrol kartları resetlenir, aydınlatma kırpışır.
Bu yüzden 40 kW’lık bir yangın pompasını doğrudan yol vererek çalıştıracak tesiste, toplam yük 60 kW olsa bile jeneratör 60 kW’a göre seçilemez. Ya jeneratör büyütülür ya da motora yumuşak yol verici eklenir. İkinci yol çoğu zaman daha ekonomiktir ve keşif raporunda bunu ayrıca belirtiriz.
Jeneratör Odası Gereklilikleri
Havalandırma
Jeneratör odasının en kritik başlığıdır. Radyatör, ürettiği ısıyı odadan dışarı atabilmelidir.
- Taze hava girişi: serbest kesit, radyatör alanının yaklaşık 1,5 katı.
- Sıcak hava çıkışı: serbest kesit, radyatör alanının yaklaşık 1,25 katı.
- Menfezlerdeki panjur, tel kafes ve filtre, serbest kesitten düşülür.
- Hava akışı, giriş menfezinden alternatör tarafına, çıkış menfezinden radyatör tarafına doğru olacak şekilde kurgulanır; sıcak havanın odaya geri dönmemesi için radyatör önüne esnek kanal bağlanır.
- Oda içi sıcaklığın motor üreticisinin verdiği sınırı aşmaması hedeflenir; yaz aylarında Ankara için bu, çoğu bodrum odasında ek fan anlamına gelir.
Egzoz hattı
Egzoz borusu mümkün olan en kısa ve en az dirsekli güzergâhtan dışarı çıkarılır. Her dirsek ve her metre boru, motorun karşı basıncını artırır; üretici sınırının aşılması güç kaybına ve aşırı ısınmaya yol açar. Motor ile hat arasına esnek kompanzatör konur, boru ısı yalıtımıyla sarılır, çıkış ağzı yağmur girmeyecek şekilde bitirilir ve komşu pencerelere, taze hava emişlerine yönlendirilmez.
Yakıt sistemi
Motorun yanında bir günlük yakıt deposu, tesisin ihtiyacına göre de bir ana tank bulunur. Ana tank ile günlük depo arasında transfer pompası ve seviye kontrolü kurulur. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında jeneratör odası yangına dayanıklı bölme ile ayrılır, kapısı yangın kapısı olur ve odada tutulabilecek yakıt miktarı sınırlıdır; bu sınırı aşan yakıt oda dışındaki ayrı tankta depolanır. Tank altına sızıntı havuzu yapılması, hem yönetmelik hem de pratik bir gerekliliktir.
Ses ve titreşim
Açık tip bir set, bir metre mesafede yüksek ses seviyesi üretir. Konut yakınındaki kurulumlarda ya sessiz kabinli set seçilir ya da oda akustik olarak yalıtılır: menfezlere susturuculu (atenüatörlü) kanal, duvarlara ses yutucu panel, egzoza rezidans tipi susturucu eklenir. Titreşimin yapıya geçmemesi için makine, betonarme kaide üzerine titreşim takozlarıyla oturtulur.
Zemin, kaide ve servis boşluğu
Kaide, makine ağırlığını ve çalışma titreşimini taşıyacak şekilde betonarme yapılır ve zeminden yaklaşık 10-15 cm yükseltilir. Makinenin çevresinde servis için en az bir metrelik boşluk bırakılır; radyatör önü ve alternatör arkası daha geniş tutulur. Kapı ve geçiş genişlikleri, makinenin içeri girebileceği ve gerektiğinde çıkarılabileceği ölçüde olmalıdır. Bodrum kurulumlarında bu, çoğu zaman keşifte fark edilen ilk sorundur.
Açık Sahada, Çatıda ve Şantiyede Yerleşim
Kapalı oda her zaman gerekmez. Sessiz kabinli setler açık alanda kaide üzerine kurulabilir; bu durumda dikkat edilecekler şunlardır:
- Kabin kapaklarının tam açılabilmesi için çevrede yeterli boşluk,
- Egzoz çıkışının komşu binalara ve havalandırma emişlerine bakmaması,
- Yakıt ikmal aracının yaklaşabileceği bir erişim yolu,
- Kar, sel ve su basma riskine karşı kot farkı,
- Çatı kurulumlarında yapı statiğinin kontrolü ve titreşimin taşıyıcı sisteme geçmemesi.
Geçici ihtiyaçlarda bu etüt daha kısa yapılır; kalıcı kurulum yerine jeneratör kiralama tercih edildiğinde mobil setin sahada duracağı nokta yine de keşifle belirlenir.
Keşif Süreci: Sahada Ne Yapıyoruz
| Aşama | İçerik |
|---|---|
| Ön görüşme | Tesis tipi, adres, beslenecek yüklerin kaba tanımı |
| Elektrik tesisatı incelemesi | Ana pano, giriş şalteri, kablo kesitleri, kompanzasyon, topraklama |
| Yük listesi çıkarma | Cihaz bazında güç, yol verme yöntemi, çalışma rejimi |
| Ölçüm | Mevcut çekilen akım ve güç kayıtlarının alınması |
| Yer etüdü | Oda ölçüleri, menfez alanları, egzoz güzergâhı, kablo yolu, makine giriş yolu |
| Hesap | Toplam kVA, kalkış senaryosu, gerilim düşümü, yedek pay |
| Rapor | Önerilen güç kademesi, yerleşim krokisi, gereken tadilat kalemleri |
Keşif Raporunda Ne Teslim Ediliyor
Rapor, satıcı dilinde yazılmış bir tanıtım metni değildir; karar almanıza yarayan bir belgedir. İçinde şunlar yer alır: beslenecek yük listesi ve toplamı, önerilen jeneratör gücü ve gerekçesi, önerilen kontrol ve transfer sistemi, jeneratör odası veya saha yerleşim krokisi, havalandırma menfez ölçüleri, egzoz güzergâhı, yakıt deposu çözümü ve varsa yapılması gereken inşai tadilatlar.
Bu rapor sonrasında iş ister satın almayla ister kiralamayla sürsün, kurulum tarafı jeneratör montaj hizmetimizle, devreye alma sonrası takip ise jeneratör bakım hizmetimizle yürütülür. Kontrol ve transfer tarafındaki seçenekler için jeneratör kontrol cihazları sayfasına bakabilirsiniz.
Ankara’da Keşif Talebi
Yenimahalle, Etimesgut, Sincan, Çankaya, Keçiören, Altındağ, Mamak, Pursaklar, Gölbaşı, Kahramankazan, Akyurt, Çubuk ve Polatlı dahil Ankara’nın tamamında keşfe geliyoruz. İvedik OSB ve Ostim OSB’ye komşu konumumuz sayesinde sanayi bölgelerindeki taleplere aynı gün dönebiliyoruz. Keşif randevusu için 0 (312) 385 80 09 numarasından bize ulaşın.
Sık sorulan sorular
Kaç kVA jeneratör gerektiğini nasıl anlarım?
Kısa yol yoktur. Beslenecek yüklerin listesi çıkarılır, her birinin anma gücü ve kalkış davranışı yazılır, eş zamanlılık katsayısı uygulanır ve en büyük motorun kalkış anında oluşturacağı gerilim düşümü kontrol edilir. Bu dört adımın sonunda çıkan değere yaklaşık %20-25 yedek pay eklenerek kVA kademesi belirlenir.
Jeneratörü ana panonun gücüne göre seçebilir miyim?
Ana pano giriş şalteri, tesisin teorik azami gücünü gösterir; fiilen çekilen gücü değil. Bu yöntemle seçim yapmak, gereğinden çok büyük ve bu yüzden sürekli düşük yükte çalışan bir jeneratöre yol açar. Düşük yükte çalışan dizel motor kurum biriktirir, egzozdan yağ sızdırır ve ömrü kısalır. Doğru yol, gerçek yük listesinden hesaplamaktır.
Jeneratör odası olmadan kurulum yapılabilir mi?
Evet. Sessiz kabinli (kanopili) setler açık alanda, uygun bir betonarme kaide üzerine kurulabilir. Bu durumda odanın sağladığı ses yalıtımını kabin üstlenir. Ancak yakıt ikmali, kar ve yağmur koruması, güvenlik ve servis erişimi yine de planlanmalıdır. Kapalı otopark ve bodrum gibi hacimlerde ise havalandırma ve egzoz kuralları zorunludur.
Havalandırma menfezi ne kadar büyük olmalı?
Genel kabul, taze hava giriş menfezinin serbest kesitinin radyatör alanının yaklaşık 1,5 katı, sıcak hava çıkış menfezinin ise 1,25 katı olmasıdır. Menfezlerde panjur, filtre veya kanat varsa bunların kapattığı alan düşülerek serbest kesit hesaplanır. Yetersiz havalandırma, jeneratörün yüksek su sıcaklığından kendini durdurmasının en yaygın sebebidir.
Keşif ücretli mi, ne kadar sürüyor?
Ankara ve ilçelerinde proje öncesi keşfimiz ücretsizdir. Tipik bir apartman veya küçük işletme keşfi 1-2 saat, çok yüklü bir fabrika veya hastane keşfi ise yarım ila bir gün sürer. Keşif sonunda önerilen güç kademesi, yerleşim krokisi ve gereken tadilat kalemleri yazılı olarak verilir.
İlginizi çekebilir
Jeneratör Montaj Ankara — Anahtar Teslim Kurulum
Jeneratör montajı yalnızca makineyi yerine koymak değildir. Kaideden egzoz hattına, transfer panosundan yük testine kadar anahtar teslim kurulum yapıyoruz.
Devamını okuyun
Jeneratör Kiralama Ankara — Günlük, Haftalık, Aylık
Ankara ve ilçelerinde günlük, haftalık ve aylık jeneratör kiralama. 10-2000 kVA arası mobil ve sessiz kabinli setler, nakliye ve devreye alma dahil teslim edilir.
Devamını okuyun
Dizel Jeneratörler: Açık Tip ve Kabinli Model
10–2000 kVA dizel jeneratörlerde açık tip ve kabinli modelin farkı, motor ve alternatör seçimi, prime/standby ayrımı ve tesise uygun gücün belirlenmesi.
Devamını okuyun