Jeneratör kontrol panelindeki alarm, arızanın kendisi değil belirtisidir. “Düşük yağ basıncı” yazısı yağın bittiğini söylemez; yağ basıncının eşiğin altına düştüğünü söyler. Sebebi eksik yağ da olabilir, arızalı bir sensör de, aşınmış bir yağ pompası da.
Bu yazı, Türkiye’de en yaygın kullanılan dört kontrol kartı ailesinde — Datakom, DSE (Deep Sea Electronics), ComAp ve Smartgen — karşılaşılan alarmları, anlamlarını ve sahada ilk bakılacak noktayı derliyor. Amaç servis çağrısını ortadan kaldırmak değil, çağrıyı doğru bilgiyle yapmanızı sağlamak.
Önce Alarm Sınıfını Okuyun
Dört markanın dördü de alarmları sınıflara ayırır. İsimlendirme değişse de mantık aynıdır:
| Sınıf | Yaygın gösterim | Makineye etkisi | Ne yapılır |
|---|---|---|---|
| İkaz | Warning / Wrn / İkaz | Makine çalışmaya devam eder | Sebep giderilir, sıfırlanır |
| Yük atma | Electrical Trip / BOC | Şalter açılır, motor soğuma turu atıp durur | Elektriksel taraf incelenir |
| Durdurma | Shutdown / Sd / Arıza | Motor derhâl durur | Sebebi anlaşılmadan tekrar çalıştırılmaz |
Bu ayrım kritiktir: durdurma sınıfındaki bir alarm, motoru korumak için devreye girmiştir. Düşük yağ basıncı, yüksek hararet veya aşırı devir alarmını sıfırlayıp tekrar çalıştırmak, koruma sistemini devre dışı bırakmakla aynı sonucu verir.
Motor Kaynaklı Alarmlar
| Alarm metni (yaygın karşılıkları) | Ne anlama gelir | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| Low Oil Pressure · Düşük Yağ Basıncı · Sd Oil Press | Yağ basıncı koruma eşiğinin altına düştü | Yağ seviyesi, yağ filtresi, basınç sensörü ve kablosu, yağ viskozitesi |
| High Engine Temperature · Yüksek Hararet · Sd Water Temp | Soğutma suyu sıcaklığı eşiği aştı | Su seviyesi, radyatör peteği temizliği, fan kayışı, termostat, oda havalandırması |
| Over Speed · Aşırı Devir · Sd Overspeed | Motor devri üst sınırı aştı | Hız regülatörü / aktüatör, yakıt sistemi, ani yük atma durumu |
| Under Speed · Düşük Devir | Motor devri alt sınırın altına düştü | Yakıt beslemesi, filtre tıkanıklığı, aşırı yüklenme, hava emişi |
| Fail to Start · Çalışmama · Start Fail | Tanımlı marş denemeleri bitti, motor kalkmadı | Yakıt seviyesi ve vanası, yakıt hattında hava, yakıt selenoidi, akü gerilimi, acil stop |
| Fail to Stop · Durdurulamama · Sd Stop Fail | Durdurma komutuna rağmen devir okunmaya devam ediyor | Yakıt kesme selenoidi / aktüatör, devir sensörü, panel-motor kablolaması |
| Loss of Speed Signal · Pickup Arızası | Manyetik pickup veya alternatör frekansından devir okunamıyor | Pickup boşluk ayarı ve kablosu, konnektör oksidasyonu |
| Low Fuel Level · Düşük Yakıt Seviyesi | Depo seviye şamandırası eşiğin altını gösteriyor | Gerçek seviye, şamandıra ve kablosu, ikmal planı |
| Low Coolant Level · Düşük Su Seviyesi | Soğutma suyu seviye sensörü alt sınırda | Sızıntı, hortum ve kelepçeler, radyatör kapağı, seviye sensörü |
| Emergency Stop · Acil Stop | Acil stop butonu basılı veya devresi açık | Buton konumu, butonun kilitli kalması, devre kablosu kopukluğu |
| Maintenance Due · Service Request · Bakım Zamanı | Tanımlı bakım saati veya takvim süresi doldu | Bakım yapılır, sayaç servis tarafından sıfırlanır |
Elektrik ve Akü Kaynaklı Alarmlar
| Alarm metni | Ne anlama gelir | İlk bakılacak yer |
|---|---|---|
| Charge Alternator Failure · Şarj Arızası · Wrn ChrgAlt Fail | Şarj alternatöründen beklenen gerilim okunamıyor | Kayış gerginliği ve durumu, alternatör kömürleri, regülatör, şarj kablosu |
| Battery Low Voltage · Akü Gerilimi Düşük | Akü gerilimi eşiğin altında | Akü yaşı ve elektroliti, kutup başı oksidasyonu, akü şarj cihazı |
| Battery High Voltage · Akü Gerilimi Yüksek | Şarj gerilimi üst eşiği aştı | Şarj cihazı ayarı, regülatör arızası |
| Generator Over Voltage · Jeneratör Yüksek Gerilim | Çıkış gerilimi üst sınırı aştı | AVR (otomatik voltaj regülatörü), uyartım devresi, ani yük atma |
| Generator Under Voltage · Jeneratör Düşük Gerilim | Çıkış gerilimi alt sınırın altında | AVR, uyartım, aşırı yüklenme, motor devri |
| Over / Under Frequency · Frekans Hatası | Çıkış frekansı sınır dışında | Motor devri ve hız regülatörü (frekans doğrudan devre bağlıdır) |
| Over Current · Aşırı Akım | Çekilen akım sınırı aştı | Yük dağılımı, kısa devre, faz dengesizliği, şalter ayarı |
| kW Overload · Aşırı Yüklenme | Aktif güç nominalin üstünde | Yük listesi, sonradan eklenen yükler, kademe uygunluğu |
| Phase Rotation / Sequence · Faz Sırası Hatası | Faz sırası beklenenden farklı | Bağlantı sırası, kablo uçları, transfer panosu bağlantısı |
| Mains Failure · Şebeke Yok | Şebeke gerilimi yok veya sınır dışı (normal çalışma sinyali de olabilir) | Şebeke tarafı, sigorta, ATS ölçüm devresi |
Markalara Göre Gösterim Farkları
Alarm mantığı ortak olsa da her ailenin kendi gösterim dili vardır:
| Kontrol kartı | Gösterim biçimi | Pratik not |
|---|---|---|
| Datakom (DKG serisi) | Alarmlar açık metin olarak ekranda; ikaz ve arıza ayrımı yapılır | Türkçe menü seçeneği yaygındır; alarm geçmişi menüden okunabilir |
| DSE (Deep Sea, 60xx / 73xx / 74xx / 85xx) | Alarm metni + simge; warning / electrical trip / shutdown sınıfları | Olay kaydı (event log) zengindir; arıza sırasını görmek için önce oraya bakılır |
| ComAp (InteliLite, InteliGen) | Alarm önüne sınıf öneki gelir: Wrn ikaz, Sd durdurma, BOC şalter aç ve soğut | Önek okunduğunda müdahale aciliyeti anında anlaşılır |
| Smartgen (HGM serisi) | Alarm metni + sınıf; warn / shutdown / trip ayrımı | Parametre menüsü şifre korumalıdır; eşikler servis tarafından değiştirilir |
Panel değişimi veya yükseltme düşünüyorsanız jeneratör kontrol cihazları sayfamızda hangi kartın hangi kurguya uygun olduğunu anlatıyoruz.
Sahada Sırayla Yapılacaklar
Alarm gördüğünüzde şu sırayı izleyin:
- Alarm metnini olduğu gibi not edin. Fotoğraf çekin. “Kırmızı yanıyor” bilgisi servise bir şey söylemez.
- Alarm sınıfını belirleyin. İkaz mı, durdurma mı?
- Olay kaydına bakın. Hangi alarmın önce geldiği çoğu zaman gerçek sebebi gösterir. Örneğin önce “düşük devir”, sonra “düşük gerilim” geldiyse sorun yakıt tarafındadır, AVR’de değil.
- Gözle kontrol yapın. Yağ seviyesi, su seviyesi, yakıt seviyesi, kayış, sızıntı, akü kutup başları, acil stop butonu.
- Durdurma alarmıysa makineyi çalıştırmayın. Sebep anlaşılmadan yapılan her deneme hasarı büyütür.
- Servisi doğru bilgiyle arayın. Marka, model, kVA, kontrol kartı markası, alarm metni ve olay sırası.
En Sık Karşılaşılan Üç Senaryo
Marşa basmıyor, panelde akü gerilimi düşük
Yedekte bekleyen jeneratörlerin bir numaralı arızasıdır. Akü kendiliğinden deşarj olur, şarj cihazı sessizce bozulur veya şarj alternatörü kayışı gevşer. Düzenli test çalıştırması ve her ziyarette akü ölçümü bu arızayı kesinti anından önce yakalar.
Marşa basıyor, kalkmıyor, sonra “çalışmama” alarmı
Sırayla yakıt seviyesi, yakıt vanası, yakıt filtresi ve su ayırıcı, hattaki hava, yakıt selenoid valfi kontrol edilir. Uzun süre bekleyen setlerde en yaygın sebep, tankta biriken yoğuşma suyu ve tıkanan yakıt filtresidir.
Çalışıyor, bir süre sonra harareti verip duruyor
Kapalı mahallerde en yaygın sebep yetersiz havalandırmadır. Sıcak hava odada dönüyorsa, dışarısı soğuk olsa bile makine hararet yapar. Radyatör peteğinin tozla kapanması ve trafo odası tipi dar kanatçıklı panjurların jeneratör odasında kullanılması da aynı sonucu doğurur. Odanın nasıl olması gerektiği için jeneratör odası nasıl olmalı yazısına bakın.
Alarmların Çoğu Bakımla Önlenebilir
Yukarıdaki listenin büyük kısmı arıza değil, ihmal belirtisidir: eksilmiş yağ, kirlenmiş filtre, gevşemiş kayış, yaşlanmış akü, tozlanmış radyatör. Düzenli periyodik bakım bunları kesinti anından önce yakalar. Kapsamın nasıl kurulacağı için jeneratör bakım sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Ankara’da Arıza Servisi
Yılmazlar Jeneratör A.Ş., Yenimahalle Serhat Mahallesi’ndeki İvedik OSB komşusu tesisinden Ankara geneline jeneratör servisi ve yedek parça desteği veriyor. Panelinizdeki alarm metnini, makinenin marka ve modelini 0 (312) 385 80 09 numarasından bildirin; ekibimiz gerekli parçayla birlikte yola çıksın.
Periyodik takip için jeneratör bakım, parça tedariki için jeneratör yedek parça sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Jeneratör panelinde alarm var, sıfırlayıp tekrar çalıştırabilir miyim?
Alarmın sınıfına bağlı. İkaz (warning) sınıfındaki bir alarm makineyi durdurmaz ve sebebi giderildikten sonra sıfırlanabilir. Durdurma (shutdown) sınıfındaki bir alarm ise motoru korumak için devreye girmiştir: düşük yağ basıncı, yüksek hararet veya aşırı devir alarmını sebebi anlaşılmadan sıfırlayıp tekrar çalıştırmak motoru kalıcı olarak hasara uğratabilir. Bu üç alarmda makineyi çalıştırmadan servis çağırın.
Jeneratör marşa basıyor ama çalışmıyor, ne kontrol etmeliyim?
Sırasıyla: yakıt seviyesi ve yakıt vanasının açık olup olmadığı, yakıt filtresi ve su ayırıcı, yakıt hattında hava olup olmadığı, akü gerilimi, yakıt selenoid valfinin çalışması ve acil stop butonunun basılı kalıp kalmadığı. Panel bu durumda genellikle çalışmama (fail to start) alarmı verir; alarm sebebi değil sonucu gösterir.
Düşük yağ basıncı alarmı her zaman yağ eksikliği midir?
Hayır. Yağ seviyesi eksikliği en yaygın sebeptir ama tek sebep değildir. Yağ basınç sensörünün veya kablosunun arızası, yanlış viskozitede yağ kullanımı, tıkalı yağ filtresi, yağ pompası aşınması ve motor içi aşırı boşluk da aynı alarmı üretir. Seviye normalse makineyi çalıştırmayın; ölçüm yapılması gerekir.
Şarj alternatörü arızası alarmı ne demek?
Motor çalışırken aküyü şarj eden küçük alternatörden beklenen gerilimin panele ulaşmadığı anlamına gelir. En yaygın sebepleri kayışın gevşemesi veya kopması, alternatör kömürlerinin bitmesi, regülatör arızası ve şarj kablosunun kopmasıdır. Makineyi durdurmaz ama giderilmezse akü boşalır ve jeneratör bir sonraki kesintide marşa basamaz.
Jeneratör yüksek hararet verip duruyorsa ne yapılmalı?
Önce makinenin soğumasını bekleyin, sıcak radyatör kapağını açmayın. Soğuduktan sonra soğutma suyu seviyesi, radyatör peteğinin tozla kapanıp kapanmadığı, fan kayışı, termostat ve odanın havalandırması kontrol edilir. Kapalı mahallerde en yaygın sebep yetersiz havalandırmadır: sıcak hava odada dönerse makine dışarıda soğuk hava olsa bile hararet yapar.
Hangi alarmlarda servis çağırmak gerekir?
Düşük yağ basıncı, yüksek hararet, aşırı devir, düşük devir, durdurulamama ve tekrarlayan çalışmama alarmlarında. Bu alarmlar motorun mekanik durumuyla ilgilidir ve sahada sıfırlanarak geçiştirilmesi masrafı büyütür. Akü gerilimi, şarj arızası, düşük yakıt gibi alarmlar ise giderildikten sonra sıfırlanabilir.
İlginizi çekebilir
Jeneratör Bakım Sözleşmesi: Kapsam ve Periyotlar
Bakım sözleşmesi, jeneratörün kesinti anında çalışacağının tek yazılı güvencesidir. Kapsam, periyot, müdahale süresi ve sorumluluk sınırları nasıl belirlenir.
Devamını okuyun
Ankara Jeneratör Bakım — Periyodik ve Filtreli Bakım
Yağ, filtre, antifriz, akü ve yük testi dahil periyodik bakım takvimi; kapsamı yazılı bakım sözleşmesi ve arıza müdahalesi. Ankara genelinde yerinde servis.
Devamını okuyunJeneratör Kontrol Cihazları ve Otomatik Transfer
Jeneratör kontrol kartı ve pano çözümleri: ATS adım adım nasıl çalışır, hangi korumalar devrededir, panel alarmları ne anlama gelir, kart arızasında ne yapılır.
Devamını okuyun