Kaba inşaat aşamasındaki bir şantiyede kalıcı elektrik aboneliği genellikle henüz açılmamıştır. Açılmışsa da abonelik gücü, kule vincini, beton pompasını ve inşaat asansörünü aynı anda kaldırmaz. Bu üç makine de yüksek kalkış akımı çeken yüklerdir ve şantiye jeneratörünün gücünü belirleyen asıl etken de budur — toplam kurulu güç değil.
Bu yazı, Ankara’da şantiye için jeneratör kiralayacak proje sorumlularına yönelik: gücün nasıl hesaplandığı, setin nereye konulacağı, yakıtın nasıl planlanacağı ve sözleşmede nelerin yazılı olması gerektiği.
Şantiye Jeneratörünü Kurulu Güç Değil Kalkış Akımı Belirler
Asenkron bir motor ilk enerjilendiğinde rotor duruyordur; stator o an kısa devre bir trafo gibi davranır ve çok yüksek akım çeker. Kalkış anında güç katsayısı da 0,15-0,30 bandına düşer. Sonuç: motorun geçici rejim görünür gücü, nominal gücünün birkaç katıdır.
| Yol verme yöntemi | Kalkış akımı / nominal akım |
|---|---|
| Direkt yol verme (DOL) | 6 - 7 kat (bazı yüksek verimli motorlarda 10 kat) |
| Yıldız-üçgen (Y/Δ) | 1,8 - 2,25 kat |
| Yumuşak yol verici (soft starter) | 1,5 - 3 kat |
| Frekans invertörü (sürücü) | 1 - 1,5 kat |
Jeneratör bu kalkış anında gerilimini nominal değerin en az %65’inde tutabilecek güçte olmalıdır; aksi hâlde motor kalkış torkuna ulaşamaz ve makine kalkmaz. Sahada “jeneratör var ama vinç kalkmıyor” şikâyetinin teknik karşılığı tam olarak budur.
Saha için pratik seçim kuralları
Detaylı yük listesi çıkarmaya vakit yoksa sektörde kullanılan pratik kabuller şunlardır:
| Yük tipi | Pratik kural |
|---|---|
| Doğrudan yol verilen tezgah / inşaat makinesi motoru | Motor gücü (HP) × 4 ≈ gerekli kVA |
| Yıldız-üçgen yol verilen motor | Motor gücü (HP) × 1,8 ≈ gerekli kVA |
| İnşaat asansörü, dalgıç pompa | Motor gücü (HP) × 3 ≈ gerekli kVA |
| Monofaze 220 V motor | Motor gücü (HP) × 4 ≈ gerekli kVA |
| Aydınlatma ve ısıtma ağırlıklı yük (cos φ ≈ 1) | P (kW) × 1,15 ≈ gerekli kVA |
| Motor ağırlıklı karma tesis | Hesaba 1,25 emniyet katsayısı eklenir |
| Pens ampermetreyle ölçüm yapılabiliyorsa | Ölçülen akım (A) ≈ gerekli kVA |
Bu kurallar, jeneratörün kalkış anında %50 aşırı yüklenmeye 2 dakika, %100 aşırı yüklenmeye 15 saniye dayanabildiği kabulüne dayanır. Güvenli tarafta kalmak için %50 kabulü tercih edilir. Kendi yük listenizle hesap yapmak için jeneratör güç hesaplama yazısındaki adımları izleyebilir izleyebilirsiniz.
Blok Yüklenme: Aynı Anda Kalkan Yükler
Sahadaki en pahalı hata, makinelerin hepsinin aynı anda devreye girmesidir. Kule vinci kalkarken beton pompası da çalışıyorsa, iki kalkış akımı üst üste biner ve jeneratör korumaya düşer.
Bunu çözmenin üç yolu var:
- Kademeli devreye alma. Büyük yükler zaman gecikmeli olarak birbiri ardına devreye alınır. Operatör disipliniyle veya pano üzerinden kilitlemeyle sağlanır.
- Yumuşak yol verici veya sürücü. Kalkış akımını 6-7 kattan 1,5-3 kata indirir; jeneratör kademesini bir hatta iki basamak küçültebilir.
- Yükü bölmek. Kule vinci ayrı bir setten, saha aydınlatması ve konteyner ofisler ayrı bir setten beslenir. Çoğu zaman iki küçük set, bir büyük setten daha ekonomik ve daha güvenlidir.
Şantiye Jeneratörü Prime Sınıfında Seçilir
Şantiye, jeneratörün yedek değil ana kaynak olduğu bir yerdir. Güç sınıflandırması TS ISO 8528-1’e göre yapılır:
| Sınıf | Anlamı | Yıllık çalışma | Ortalama yük |
|---|---|---|---|
| ESP (standby) | Acil durum yedek gücü | 200 saat | Değişken |
| PRP (prime) | Sürekli ana güç, değişken yük | Sınırsız | %70’i aşmamalı |
| COP | Kesintisiz sabit güç | Sınırsız | %70-100, sabit |
Pratikte prime ≈ standby × 0,91’dir. Yani kataloğunda “110 kVA” yazan bir set, şantiye şartlarında 100 kVA verir. Kamu ihalelerinde ve Bayındırlık birim fiyatlarında tarif edilen güç de prime güçtür; şartnamede “100 kVA jeneratör” isteniyorsa standby’ı 110 kVA olan bir set gerekir. Bu ayrımın tamamı için prime ve standby güç farkı yazısına bakın.
Sahada Yerleşim: Nereye Konur, Nereye Konmaz
- Erişim. Setin indirileceği nokta, nakliye aracının yanaşabildiği ve gerekiyorsa vincin çalışabildiği yer olmalıdır. Şantiye ilerledikçe bu nokta kapanabilir; kiralama başında makinenin sökülme güzergâhı da düşünülmelidir.
- Egzoz yönü. Egzoz çıkışı komşu parsele, şantiye ofisine ve işçi dinlenme alanına bakmamalıdır. Hâkim rüzgâr yönü hesaba katılır.
- Hava girişi. Set kabinli olsa bile radyatör önünde ve arkasında serbest hava hacmi gerekir. Konteyner duvarına sıfır dayanmış bir set hararet yapar.
- Zemin. Sıkışmış, düz ve drenajlı zemin. Çamurda kalan set hem titreşimle gömülür hem de yakıt ve yağ sızıntısı toprağa geçer.
- Gürültü. Yerleşim içindeki şantiyelerde kabinli (kanopili) set standarttır. Sektör kabulü, kabinli setin 1 metrede 90 dB, 7 metrede 75 dB’yi geçmemesidir. Sahada ölçüm yapılırsa çevre yansımaları okunan değeri %5-20 artırabilir.
- Topraklama. Ayrı topraklama kazığı çakılır, ölçülür ve tutanakla kayda geçer.
Yakıt ve Otonomi Planlaması
Şantiye kiralamasında yakıt çoğu zaman kira bedelinden büyük bir kalemdir. Üretici veri sayfalarından alınan değerler:
| kVA | %75 yükte tüketim (l/sa) | Standart depo (l) | Depo dolusuyla yaklaşık süre |
|---|---|---|---|
| 50 | 7,98 - 8,23 | 80 - 120 | 10 - 15 saat |
| 100 | 16,9 - 17,1 | 139 - 240 | 8 - 14 saat |
| 150 | 20,15 - 22,7 | 260 - 376 | 11 - 19 saat |
| 250 | 37,04 - 41,5 | 330 - 470 | 9 - 12 saat |
| 400 | 52,14 - 54 | 673 - 900 | 13 - 16 saat |
Üç pratik not:
- Depo tam boşaltılmaz. Dip tortu ve hava emmemesi için hacmin %80-90’ı kullanılabilir kabul edilir; gerçek otonomi tablodaki sürenin yaklaşık %10-20 altındadır.
- Tüketim yükle doğrusal artmaz. %50 yükteki tüketim, %100 yükteki tüketimin yaklaşık yarısı kadardır. Yani makine düşük yükte kWh başına daha çok yakar.
- %30 kuralı. Dizel bir set uzun süre nominal gücünün %30’unun altında çalışmamalıdır; silindirlerde yanmamış yakıt birikir (ıslak yığılma) ve enjektörler bozulur. Gereğinden büyük set kiralamak yalnızca pahalı değil, teknik olarak da yanlıştır.
Uzun projelerde ek yakıt tankı kurmak ikmal sıklığını düşürür. Bunun teknik ayrıntıları için jeneratör montaj hizmetimize bakabilirsiniz.
Saha Aydınlatmasını Jeneratörden Beslemeyin
Şantiyelerde sık yapılan bir hata, gece aydınlatmasını ana jeneratöre bağlamaktır. Bu, vardiya bittikten sonra 250 kVA’lık bir setin sadece birkaç projektör için çalışması anlamına gelir — hem %30 kuralının ihlali hem de gereksiz yakıt tüketimi.
Doğru çözüm, bağımsız dizel motorlu aydınlatma kulesi kiralamaktır. Kule kendi küçük motoruyla çalışır, ana set gece kapatılabilir.
Sözleşmede Yazılı Olması Gerekenler
- Güç sınıfı (prime mi standby mı) ve kVA değeri.
- Kira başlangıç ve bitiş tarihleri, günlük varsayılan çalışma saati.
- Nakliye gidiş-dönüş, vinç ve kurulum kimde.
- Kablo uzunluğu ve kesiti, pano ve topraklama kapsamı.
- Yakıt esası: depo dolu teslim - dolu iade mi, ikmal paketi mi.
- Periyodik bakım periyodu (motor saati veya takvim) ve kime ait olduğu.
- Arıza müdahale süresi ve ikame set taahhüdü.
- Teslim-tesellüm tutanağı, sayaç saati ve fotoğraflı durum kaydı.
Ankara’da Şantiye Jeneratörü Kiralama
Yılmazlar Jeneratör A.Ş., Yenimahalle Serhat Mahallesi’ndeki İvedik OSB komşusu tesisinden 10-2000 kVA aralığında kiralık jeneratör veriyor. Etimesgut, Sincan, Kahramankazan hattındaki konut projeleriyle İvedik ve Ostim’deki sanayi tadilatlarında en sık istenen kademe 100-250 kVA aralığıdır.
Sahanızın yük listesini ve süresini 0 (312) 385 80 09 numarasından bize anlatın; kademe önerisiyle birlikte yazılı teklif çıkaralım. Bedelin nasıl oluştuğunu görmek için jeneratör kiralama fiyatları yazımıza, genel kiralama şartları için jeneratör kiralama sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şantiyede kaç kVA jeneratör gerekir?
Tek bir cevap yoktur; belirleyici olan toplam kurulu güç değil, en büyük motorun kalkış anındaki davranışıdır. Doğrudan yol verilen bir asenkron motor anma akımının 6-7 katını çeker. Pratik kural olarak doğrudan yol verilen tezgah ve inşaat makinesi motorlarında motor gücü (HP) × 4, yıldız-üçgen yol verilenlerde HP × 1,8 kadar kVA hesaplanır. Kule vinci, beton pompası ve inşaat asansörü aynı anda kalkacaksa bu değerler toplanır.
Şantiye jeneratörü prime mi standby mı olmalı?
Prime (PRP). Şantiyede jeneratör yedek değil ana kaynaktır; günün büyük kısmında çalışır. Prime güç, standby gücün yaklaşık yüzde 91'idir. Yani standby değeri 110 kVA olan bir set, prime 100 kVA verir. Şantiye için aynı yüke standby seçmek, makineyi sürekli sınırında çalıştırmak demektir.
Şantiyede jeneratör günde kaç saat çalışır, yakıt nasıl planlanır?
Tipik şantiye vardiyası 8-12 saattir. 100 kVA bir set yüzde 75 yükte saatte yaklaşık 17 litre yakar; standart 139-240 litrelik depo bu tempoda 8-14 saat gider. Depo hacminin ancak yüzde 80-90'ı kullanılabildiği için gerçek süre daha kısadır. Bu yüzden şantiyelerde günlük ikmal planı veya ek yakıt tankı kurgulanır.
Kiralık şantiye jeneratörünün bakımı kime ait?
Kira süresince periyodik bakım (yağ, filtre, kontroller) kiraya verene aittir. Ancak günlük seviye kontrolleri, yakıt kalitesi ve makinenin doğru kullanımı sahanın sorumluluğundadır. Sözleşmede bakım periyodunun motor saatine mi takvime mi bağlı olduğu açıkça yazılmalıdır.
Şantiye jeneratörü için topraklama gerekiyor mu?
Evet, zorunludur. Jeneratör kendi başına bir kaynak olduğu için şebeke topraklamasından yararlanamaz; sahada ayrı topraklama kazığı çakılır ve ölçümü yapılır. Kaçak akım koruması ve pano seçimi de bu topraklama düzenine göre belirlenir. Bu iş, kurulum ekibinin devreye alma tutanağında kayıt altına alınmalıdır.
İlginizi çekebilir
Ankara Jeneratör Kiralama — Günlük, Haftalık, Aylık
Ankara ve ilçelerinde günlük, haftalık ve aylık jeneratör kiralama. 10-2000 kVA arası mobil ve sessiz kabinli setler, nakliye ve devreye alma dahil teslim edilir.
Devamını okuyun
Jeneratör Kiralama Fiyatları Nasıl Belirlenir — Ankara
Jeneratör kiralamada tek bir liste fiyatı yoktur. Bedeli oluşturan beş kalem grubunu, süre kademelerini ve teklif alırken sorulması gereken soruları açıklıyoruz.
Devamını okuyun
Prime mi Standby mi? Jeneratör Güç Sınıfları
Aynı makine, hangi sınıfta çalıştırılacağına göre farklı güç verir. ISO 8528-1'in dört güç sınıfı ve doğru seçimin pratik sonuçları.
Devamını okuyun