Çankaya’da jeneratör işinin zor tarafı genellikle güç değildir. Ankara’nın idari ve ticari merkezi olan bu ilçede asıl problem şudur: makineyi nereye koyacaksınız ve komşunuz sesinden şikâyet edecek mi?
İlçenin dokusu bunu kaçınılmaz kılıyor. Kızılay ve Söğütözü hattındaki ofis binaları, Kavaklıdere ve Gaziosmanpaşa çevresindeki elçilik ve rezidanslar, Bahçelievler ve Çukurambar’daki klinik ve tıp merkezleri, Cebeci’den Çayyolu’na uzanan konut dokusu; hepsinde jeneratör, insanların yaşadığı veya çalıştığı hacimlere çok yakın kurulmak zorunda.
Gürültü: Denetlenen Şey Makinenin Etiketi Değil
Yaygın bir yanlış anlama var. “Kabinli set aldık, 75 dBA yazıyor, sorun çözüldü” denir. Oysa mevzuat jeneratöre özgü bir desibel sınırı koymaz.
Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği sınır değerleri alıcı ortamda tanımlar: gürültüye hassas kullanımın bulunduğu noktada ölçülen gündüz, akşam ve gece değerleri esastır. Yönetmelik jeneratörü adıyla anar ve şunu ister: endüstri tesisleri ile işyerlerinde çevresel gürültü kaynağı olan ekipmanların mümkün olduğunca kapalı ortamda olması sağlanır; açık ortamda bulunması zorunlu olan soğutma fanı, klima, havalandırma ve jeneratör gibi kaynaklardan hava aracılığıyla iletimi azaltmak üzere gerekli tedbirler alınır.
Yani denetlenen şey, komşu konutun cephesinde oluşan gürültü düzeyidir. Aynı 75 dBA’lık set, açık bir bahçede sorun çıkarmazken dar bir avluda yansımalarla şikâyet konusu olabilir.
Sektörde kabul edilen ölçüt, ses izolasyon kabininden 1 m’de 90 dB, 7 m’de 75 dB değerinin aşılmamasıdır. Ancak bu ölçüm, montaj yapılmadan, çevre ses düzeyi düşük özel bir test sahasında yapılır. Sahada yansımalar okunan değeri yüzde 5 ile 20 arasında artırabilir.
Çankaya’da Gürültüyü Düşüren Tedbirler
Tek bir tedbirle sonuç alınmaz; kalemler birlikte çalışır.
| Tedbir | Ne işe yarar | Atlanırsa ne olur |
|---|---|---|
| Sessiz (akustik) kabin | Motor ve alternatör gürültüsünü kaynakta düşürür | En büyük kaynak açıkta kalır |
| Rezidans tipi egzoz susturucusu | Egzoz darbelerini bastırır | Kabin ne kadar iyi olursa olsun egzoz duyulur |
| Menfezlerde akustik panjur | Hava giriş ve atış ağızlarından sızan sesi keser | Kabinin kazandırdığı sessizlik menfezden kaçar |
| Titreşim takozu | Titreşimin binaya geçmesini engeller | Ses değil ama titreşim şikâyeti başlar |
| Esnek egzoz kompansatörü | Motor titreşimini egzoz hattından ayırır | Hat çatlar, titreşim yapıya iletilir |
| Radyatör-davlumbaz kanvas bağlantı | Fan titreşimini kanaldan ayırır | Kanal gövdesi ses yayar |
| Oda içi akustik kaplama | Yankıyı ve menfeze ulaşan sesi azaltır | Kapalı odada ses yükselerek dışarı çıkar |
| Egzoz atış yönü ve yüksekliği | Sesi ve dumanı hassas cepheden uzaklaştırır | Komşu cephesi doğrudan etkilenir |
| Test saatinin seçimi | Gece şikâyetini önler | En sık şikâyet sebebi budur |
Titreşim tarafında pratik bir kural var: titreşim takozu üzerine oturan setlerde motor egzoz çıkışına en az 610 mm uzunluğunda paslanmaz körüklü kompansatör konur; zemine doğrudan cıvatalanan küçük setlerde bu değer en az 457 mm’dir. Susturucu ve borular yalıtımlı, yanmaz askılarla taşınır; ağırlık motor egzoz çıkışına bindirilmez.
Ofis Binaları ve Yüksek Yapılar
Çankaya’nın plaza hattında jeneratör çoğu zaman tercih değil gerekliliktir. Mevzuat “şu binaya jeneratör konur” demez; zorunluluk karşılanması gereken süre şartlarından doğar:
- Acil durum asansörü: Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla olan yapılarda en az bir asansör acil durum asansörü olarak düzenlenir ve enerji kesildiğinde otomatik devreye girip 60 dakika çalışmasını sağlayacak bir acil durum jeneratörüne bağlı olmalıdır.
- Basınçlandırma ve duman tahliye fanları: Besleme kablolarının yangına en az 60 dakika dayanıklı olması ve jeneratörden beslenecek şekilde tesis edilmesi gerekir.
- Acil durum aydınlatması: Normal aydınlatma kesildiğinde en az 60 dakika; kullanıcı yükü 200’den fazlaysa en az 120 dakika süreyle sağlanması şarttır.
- Bara zorunluluğu: Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla olan binalarda şaft içinde bus-bar sistemi bulunması mecburidir. Yani yüksek binada jeneratör çıkışı kabloyla değil baralı sistemle taşınır.
Ofis binasında jeneratör kademesini belirleyen ikinci konu, ortak alan yükünün ötesine geçen kiracı talebidir. Bütün katların prizlerini beslemek kademeyi katlar; doğru yaklaşım acil yük panosunu ayırıp jeneratörden yalnızca kritik hatları beslemektir. Ofis yoğunluğu için kaba bir yönlendirme, yaklaşık 2.000 m²’lik bir ofis alanı için 100 kVA civarıdır; ancak veri odası, mutfak ve yoğun iklimlendirme bu yoğunluğu belirgin şekilde yukarı çeker.
Klinikler ve Tıp Merkezleri
Çankaya’da poliklinik, görüntüleme merkezi ve diş kliniği yoğunluğu yüksektir. Bu tesislerde jeneratör tasarımının anahtarı, jeneratörün anında devreye girmediğini kabul etmektir. Şebeke kesildikten sonra motor devrine ulaşır ve yaklaşık 10-12 saniye içinde yükü üstlenir. Bu boşluk ameliyathane, görüntüleme cihazı ve sunucu için kabul edilemez.
Doğru kurgu iki katmanlıdır: kesintisiz güç kaynağı boşluğu köprüler, jeneratör uzun süreyi sırtlar. Bunun jeneratör seçimine iki etkisi vardır:
- UPS şarj akımı yük listesine yazılır. Kesinti sonrası UPS aküleri aynı anda şarja geçer; bu, jeneratörün gördüğü ek bir yüktür.
- Harmonik yük artar. UPS, görüntüleme cihazları ve LED sürücüler harmonik üretir. Harmonik yoğun tesislerde nötr kesitinin faz kesitine eşit alınması gerekir.
Ayrıca laboratuvar ve numune saklama derin dondurucuları, kesintide en çabuk fark edilen kalemlerdir; bunlar kademe küçük tutulacaksa bile acil yük listesinden çıkarılmaz.
Elçilikler, Rezidanslar ve Erişim Prosedürü
Kavaklıdere ve Gaziosmanpaşa çevresindeki temsilcilik ve rezidanslarda teknik gereklilikler diğer yapılardan farklı değildir; farklı olan çalışma düzenidir. Randevu, kimlik bildirimi, araç ve ekipman girişi önceden planlanır. Bakım ekibinin aynı gün içinde işi bitirebilmesi için gerekli sarf malzemesinin ilk gelişte yanında olması önem kazanır.
Bu tip yapılarda güvenlik sistemleri, aydınlatma ve iklimlendirme sürekliliği önceliklidir; kademe çoğunlukla 50-250 kVA aralığında kalır.
Apartman Yönetimleri: Eski Binanın Bodrumu
Çankaya’nın büyük bölümü, jeneratör düşünülmeden inşa edilmiş bir yapı stoğundan oluşur. Sonradan jeneratör eklenirken en sık karşılaştığımız engeller:
- Oda yangın dayanımı. Jeneratörün kurulacağı odanın duvarları, tabanı ve tavanı en az 120 dakika yangına dayanabilmelidir.
- Üst kat ıslak hacim yasağı. Jeneratör odasının üst kat mahallerinde ıslak hacim düzenlenemez. Bodrumda seçilen köşenin tam üstünde mutfak veya banyo çıkması sık görülür.
- Yakıt miktarı kademeleri. Bodrumda varil içinde 1000 litreye kadar, sızıntısız sac kaplarda 3000 litreye kadar, yangına 120 dakika dayanıklı kâgir odada ve sızıntısız depolarda 12000 litreye kadar depolama yapılabilir. Ayrıca tank kapasitesinin en az üçte birini alacak havuzlama şarttır.
- Erişim. Kabinli bir 100 kVA set yaklaşık 2,6-3,1 m uzunluğunda ve 1,4-1,5 ton ağırlığındadır. Bina ve bodrum kapısından geçmiyorsa açık tip set ve yerinde akustik oda gündeme gelir.
- Karar süreci. Yer, kapsam ve işletme gideri kat malikleri tarafından birlikte kararlaştırılır. Süreç apartman jeneratörü yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Apartman ve küçük ofis ölçeğinde tipik kademeler: 18 daireli bir bina tam besleme için yaklaşık 60 kVA, 24-25 daire için 80 kVA, 30 daire için 100 kVA civarındadır. Yalnızca asansör ve ortak alan beslenecekse tek asansörlü bir binada 30 kVA yeterli olabilir; çünkü 7,5 kW’lık bir asansör motoru tek başına yaklaşık 30 kVA ister.
Çankaya’da Verdiğimiz Hizmetler
Satış, kiralama, 2. el alım satım, güç ve yer tespiti, montaj, periyodik bakım ve yedek parça. Sessiz kabin gereken yerleşimlerde kabin, egzoz susturucusu ve menfez çözümünü birlikte projelendiriyoruz; gerekirse akustik rapor hazırlanır.
Binanızın adresini, komşu cephelerin konumunu ve beslenmesini istediğiniz yükleri söyleyin; hem kademeyi hem gürültü çözümünü birlikte netleştirelim. 0 (312) 385 80 09 · 0 (312) 354 02 03 · hafta içi 08:30-18:00
Sık sorulan sorular
Jeneratör için yasal bir desibel sınırı var mı?
Mevzuat jeneratöre özgü tek bir desibel sınırı koymaz. Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği, sınır değerleri alıcı ortamda, yani gürültüye hassas kullanımın bulunduğu noktada ölçülen değerler üzerinden tanımlar ve açık ortamdaki jeneratör gibi kaynaklar için hava yoluyla iletimi azaltacak tedbir alınmasını ister. Pratik sonuç şu: denetlenen şey jeneratörün etiketindeki dBA değil, komşu konutun cephesinde oluşan gürültü düzeyidir. Aynı makine bir yerde sorunsuz, başka bir yerde şikâyet konusu olabilir.
Sessiz kabinli jeneratör ne kadar sessiz?
Sektörde kabul edilen ölçüt, ses izolasyon kabininden 1 m mesafede 90 dB, 7 m mesafede 75 dB değerinin aşılmamasıdır. Ancak bu değerler montaj yapılmadan, yansıması olmayan özel bir test sahasında ölçülür. Sahada bina duvarları, avlu ve zemin yansımaları okunan değeri yaklaşık yüzde 5 ile 20 arasında artırabilir. Bu yüzden kabin tek başına yeterli değildir; egzoz susturucusu, akustik panjur ve titreşim yalıtımı birlikte planlanır.
Yüksek binada jeneratör zorunlu mu?
Mevzuatta doğrudan 'şu kattan yüksek binaya jeneratör konur' diyen bir hüküm yoktur; zorunluluk süre şartlarından doğar. Yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşan yapılarda en az bir asansörün acil durum asansörü olması ve enerji kesildiğinde otomatik devreye girip 60 dakika çalışmasını sağlayacak bir acil durum jeneratörüne bağlı bulunması şarttır. Ayrıca duman tahliye ve basınçlandırma fanlarının jeneratörden beslenmesi istenir. Bu iki madde birlikte, pratikte jeneratörü zorunlu kılar.
Klinik ve görüntüleme merkezinde jeneratör yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Jeneratör, şebeke kesildikten sonra motorun devrine ulaşmasıyla birlikte yaklaşık 10-12 saniye içinde devreye girer. Bu boşluk, görüntüleme cihazları, ameliyathane ekipmanı ve sunucular için kabul edilebilir değildir. Doğru kurgu ikilidir: kesintisiz güç kaynağı boşluğu köprüler, jeneratör uzun süreyi sırtlar. Jeneratör seçilirken UPS'in şarj akımı da yük listesine yazılır, çünkü kesinti sonrası UPS aküleri aynı anda şarja geçer.
Eski bir apartmanın bodrumuna jeneratör kurulabilir mi?
Çoğu zaman kurulabilir ama üç şey önceden kontrol edilir. Birincisi oda: duvar, taban ve tavanın en az 120 dakika yangına dayanması gerekir. İkincisi mevzuatın açık yasağı: jeneratör odasının üst kat mahallerinde ıslak hacim düzenlenemez, yani seçilen köşenin üstünde mutfak veya banyo olmamalıdır. Üçüncüsü erişim: kabinli setin bina ve bodrum kapısından geçip geçmediği sahada ölçülür. Üçü de uygunsa havalandırma, egzoz hattı ve titreşim yalıtımı projelendirilir.
Gece test çalıştırması şikâyete yol açar mı?
Evet, en sık karşılaştığımız şikâyet sebeplerinden biri budur. Yedek jeneratörün ayda en az bir kez yük altında çalıştırılması gerekir; ancak bu testin saati konut yoğun bölgelerde önemlidir. Test çalıştırmalarını mesai saatleri içine almak, hem şikâyeti önler hem arıza görüldüğünde servise aynı gün ulaşılmasını sağlar.
İlginizi çekebilir
Keçiören Jeneratör: Apartman ve Site Çözümleri
Keçiören'in yoğun konut dokusunda jeneratör kararını asansör yükü ve erişim belirler. Daire sayısına göre kademe, oda kuralları ve yönetim süreci anlatılıyor.
Devamını okuyun
Yenimahalle Jeneratör: Satış, Kiralama ve Servis
Yenimahalle hem iki organize sanayi bölgesini hem Ankara'nın en büyük toplu konut alanlarını barındırır. Bu yazı, ilçedeki farklı dokuların jeneratör ihtiyacını anlatıyor.
Devamını okuyun
Apartman Jeneratörü: Kaç kVA Gerekir, Zorunlu mu?
Apartmanda jeneratör gücünü daire sayısı değil, acil yük mü tam besleme mi seçildiği ve asansörün kalkış akımı belirler. Mevzuat ve hesap bir arada.
Devamını okuyun