“Cummins jeneratör servisi” araması yapan bir işletmenin makinesi çoğu zaman gövdesinde Cummins yazan bir grup değildir. Cummins, hem kendi jeneratör gruplarını üretir hem de dünya genelinde birçok grup üreticisine motor sağlar. Türkiye’de satılan gruplarda da bu böyledir: kabinin üstünde bir Türk üreticinin adı, içinde Cummins motor bulunabilir.
Bu ayrım servis açısından belirleyicidir. Motor bakımı ve motor parçaları Cummins tarafına, kabin, pano, alternatör ve şarj redresörü ise grubu üreten firmaya aittir. Bu yüzden servis konuşmasına her zaman aynı soruyla başlıyoruz: motor plakasında hangi model ve hangi seri numarası yazıyor?
Cummins Motor Aileleri ve Yaklaşık Güç Aralıkları
Aşağıdaki tablo, jeneratör gruplarında yaygın olarak karşılaştığımız Cummins motor ailelerini gösterir. Kesin kVA değeri, grubu üreten firmanın datasheet’inde yazar; aynı motor farklı alternatör ve ayarlarla farklı kademelerde kullanılabilir. Tablo yönlendirme amaçlıdır.
| Motor ailesi | Tipik örnek | Yaklaşık kademe bandı | Yakıt sistemi |
|---|---|---|---|
| B Serisi (4 silindir) | 4BT3.9-G | Küçük kademeler | Mekanik |
| B Serisi (6 silindir) | 6BT5.9-G, 6BTA5.9-G | Küçük-orta kademeler | Mekanik |
| C Serisi | 6CTA8.3-G, 6CTAA8.3-G | Orta kademeler | Mekanik |
| L Serisi | QSL9-G | Orta-üst kademeler | Elektronik |
| N Serisi | NTA855-G | Orta-üst kademeler | Mekanik |
| K Serisi | KTA19-G | Üst kademeler | Mekanik |
| K Serisi (büyük) | KTA38-G, KTA50-G | 1000 kVA ve üstü | Mekanik |
| QSK Serisi | QSK23-G, QSK60-G | 750 kVA ve üstü | Elektronik |
Bu tabloya iki somut çıpa verebiliriz. Türk üreticilerin yayımladığı datasheet’lerde Cummins QSK23-G3 motorlu bir grup 880 kVA standby, Cummins KTA50-GS8 motorlu bir grup ise 1650 kVA standby olarak listelenmektedir. Aynı belgelerde bu iki grubun %75 yükteki tüketimi sırasıyla yaklaşık 121 ve 238 litre/saattir. Yani 800-1500 kVA bandında Cummins motoru, Perkins yanında yaygın bir alternatif olarak yer alır.
Mekanik ve elektronik ayrımı tablodaki en işlevsel sütundur. Mekanik yakıt sistemli serilerde enjektör ve supap ayarı periyodik bir el işidir; elektronik serilerde ise aynı işlem teşhis cihazı ve kalibrasyon gerektirir.
Cummins Motorlara Özgü Bakım Kalemleri
Standart dizel bakım takvimi (yağ, filtreler, kayış, antifriz) her motorda benzerdir. Cummins motorlu gruplarda ayrıca dikkat edilmesi gereken başlıklar şunlardır:
Soğutma suyu katkısı ve su filtresi
Cummins’in birçok motor ailesinde soğutma devresine takılan, içinde soğutma suyu katkısı bulunan ayrı bir su filtresi vardır. Bu katkının işlevi, silindir gömleklerinde kavitasyon aşınmasını ve sistemde korozyonu önlemektir.
Katkı zamanla tükenir. Tükendiğinde motor normal çalışmaya devam eder; hasar dışarıdan görünmez ve yıllar içinde birikir. Bu yüzden:
- Su filtresi periyodik olarak değiştirilir.
- Katkı seviyesi test şeridiyle ölçülür ve kayda geçirilir.
- Soğutma sıvısı olarak motor üreticisinin belirttiği sınıf kullanılır; rastgele antifriz konulmaz.
Cummins motorlu bir grupta bu kalem bakım raporunda görünmüyorsa, bakım eksik yapılmış demektir.
Yakıt sistemi ve su ayırıcı
Cummins motorlarda da dizel arızalarının büyük bölümü yakıt kaynaklıdır. Yedekte bekleyen bir makinede depodaki yakıt çöker, dipte su ve mikrobiyal tortu oluşur. Su separatörünün düzenli boşaltılması, enjektör hasarını önleyen en ucuz işlemdir. Elektronik yakıt sistemli serilerde bu daha da kritiktir; yüksek basınçlı sistem partiküle karşı hassastır.
Enjektör ve supap
Mekanik yakıt sistemli serilerde enjektör ve supap ayarı, motor üreticisinin belirlediği periyotlarda yapılan rutin bir işlemdir; atlandığında güç kaybı, siyah duman ve yakıt tüketiminde artış görülür.
Elektronik serilerde ise her enjektörün kendine ait kalibrasyon bilgisi vardır ve bu bilgi motor kontrol ünitesine tanıtılır. Enjektör değişiminde kalibrasyonun güncellenmemesi, motorun düzensiz çalışmasına yol açar. Bu yüzden elektronik motorlarda enjektör işlemi teşhis cihazı gerektirir.
Bakım Periyodu Tablosu
| İşlem | Periyot (saat) | Periyot (süre) | Not |
|---|---|---|---|
| Seviye kontrolü ve göz taraması | — | Haftalık | Kullanıcı yapabilir |
| Yük altında test çalıştırma | — | Aylık, en az 30 dk | Yükün %30’u üzerinde |
| Akü gerilimi ve klemens | 250 | 3 ay | Şarj gerilimi 13,5-14,5 V |
| Motor yağı ve yağ filtresi | 250-500 | 6 ay | Üretici viskozite sınıfına göre |
| Yakıt filtresi ve su separatörü | 250-500 | 6 ay | Kirli yakıtta kısalır |
| Soğutma suyu filtresi / katkı ölçümü | Üretici periyodu | — | Cummins motorlarda kritik kalem |
| Hava filtresi | 500 | 12 ay | Tozlu ortamda görsel kontrole bağlanır |
| Kayış, hortum, kelepçe | 500 | 12 ay | Çatlak, sertleşme, gevşeme |
| Radyatör dış temizliği | 500 | 12 ay | Hararetin en sık sebebi |
| Alternatör izolasyon direnci | — | 12 ay | Nemli ortamda 6 ayda bir |
| Antifriz değişimi | 1.000-2.000 | 24 ay | Sınıf ve oran ölçülür |
| Supap ayarı | 1.000-2.000 | — | Üretici periyoduna göre |
| Enjektör kontrolü | 2.000 | — | Duman ve güç kaybında erkene alınır |
| Turbo ve su pompası kontrolü | 2.000 | — | Boşluk ve kaçak |
Saat ile süreden hangisi önce dolarsa o işlem uygulanır. Yedekte bekleyen makinelerde takvim genellikle süreyle, sürekli çalışan makinelerde saatle işler. Takvimin genel anlatımı jeneratör bakım sayfasında; yazılı kapsam için bakım sözleşmesi.
Arıza Teşhisi: İki Ayrı Kaynak Vardır
Cummins motorlu bir grupta kontrol panelinde iki farklı arıza kaynağı bulunabilir:
- Jeneratör kontrol cihazının alarmı — düşük yağ basıncı, yüksek su sıcaklığı, marş başarısız, düşük/yüksek gerilim, akü zayıf gibi grup seviyesindeki alarmlar.
- Motor kontrol ünitesinin arıza kodu — elektronik motorlarda motorun kendi ürettiği kod. Bu kodlar genellikle bir sayı çifti şeklinde görünür ve hangi devrede, ne tür bir sorun olduğunu gösterir.
Bu ikisinin ayrımını bilmek zaman kazandırır: birinci grup alarmların büyük bölümü sensör, akü, kablo veya soğutma kaynaklıdır ve sahada çözülür. İkinci grup, teşhis cihazıyla motor tarafına bakmayı gerektirir. Yaygın alarmların anlamı için jeneratör hata kodları yazısına bakabilirsiniz.
Parça Temini ve Doğru Parçanın Bulunması
Cummins motorlu bir grupta parça ararken hangi bilgiye ihtiyaç duyulduğu nettir:
| Gereken bilgi | Nereden okunur | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| Motor modeli | Motor üzerindeki plaka | Ailenin ve parça grubunun belirlenmesi |
| Motor seri numarası | Aynı plaka | Aynı modelin varyantları arasında doğru parça |
| Grup model kodu | Kabin veya pano etiketi | Kabin, susturucu, titreşim takozu gibi kalemler |
| Alternatör markası ve modeli | Alternatör etiketi | AVR, diyot, rulman |
| Kontrol paneli markası ve modeli | Pano ön yüzü | Kontrol kartı, sensör girişleri |
Bu beş bilgi olmadan verilen parça, aynı kademede birden fazla varyant bulunabildiği için yanlış çıkabilir. Yedek parça tarafında bu bilgilerle çalışıyoruz.
Filtre tarafında bir uyarı: yağ ve hava filtresinde orijinal ile muadil arasındaki fark çoğunlukla ömür ve tutma verimindedir, ancak yakıt filtresinde fark doğrudan motora yansır. Elektronik yakıt sistemli motorlarda filtrenin tutması gereken partikül boyutu üreticinin belirlediği bir değerdir. Filtrede yapılan tasarruf, jeneratör bakımında en pahalıya mal olan tasarruftur.
Oda ve Montaj: Cummins Uygulama Kılavuzu Ne Diyor
Cummins’in sıvı soğutmalı jeneratör grupları için yayımladığı uygulama kılavuzu, sektörde oda ve egzoz tasarımının başvuru kaynaklarından biridir. Öne çıkan kurallar:
- Havalandırma debisi hesapla bulunur: odaya yayılan toplam ısı, izin verilen sıcaklık artışına bölünerek debi çıkarılır; menfez kesiti bu debinin hava hızına bölünmesiyle belirlenir. Hava hızı 2,5-3,6 m/s ile sınırlanır.
- Rakım düzeltmesi: deniz seviyesinden her 305 m için debi %3 artırılır. Ankara’nın rakımı düşünüldüğünde bu düzeltme atlanmamalıdır.
- Esnek kompansatör: titreşim takozu üzerindeki setlerde motor egzoz çıkışına en az 610 mm paslanmaz körüklü boru konur.
- Egzoz çapı: sistemin tamamı motor egzoz çıkış çapına eşit veya daha büyük olmalıdır; daha küçük çap asla kullanılmaz.
- Askı düzeni: susturucu ve borular yalıtımlı, yanmaz askılarla taşınır; ağırlık motor egzoz çıkışına bindirilmez.
- Hava akışı: hava alternatör ucundan girip radyatör ucundan çıkmalı; giriş ve çıkış aynı duvarda olmamalıdır.
Oda tarafının tamamı jeneratör odası nasıl olmalı yazısında; kurulum jeneratör montaj kapsamındadır.
Ankara’da Cummins Motorlu Gruplara Verdiğimiz Destek
Yetkili servis iddiasında bulunmuyoruz; Cummins motorlu jeneratör gruplarına bakım, onarım ve yedek parça desteği veriyoruz. Garanti kapsamındaki makinelerde önce üretici veya distribütörün garanti şartlarını kontrol etmenizi öneririz.
Tesisimiz Yenimahalle Serhat Mahallesi 1394. Sokak No:54’tedir; Ankara ve ilçelerinde yerinde servis veriyoruz. Onarım süresince tesisiniz enerjisiz kalmasın diye kiralık ikame set planlanabilir.
Motor plakasındaki model ve seri numarasını iletin; bakım planını ve parça durumunu netleştirelim. 0 (312) 385 80 09 · 0 (536) 274 26 21
Sık sorulan sorular
Cummins jeneratörüm var ama üstünde başka marka yazıyor, normal mi?
Normaldir ve çok yaygındır. Cummins hem kendi jeneratör gruplarını üretir hem de başka üreticilere motor sağlar. Türkiye'de satılan birçok grup, gövdesinde bir Türk üreticinin adını taşırken içinde Cummins motor bulundurur. Servis açısından bu ayrım önemlidir: motor bakımı ve motor parçaları Cummins tarafına, kabin, pano, alternatör ve şarj redresörü ise grubu üreten firmaya aittir. Bu yüzden ilk sorduğumuz şey motor plakasındaki model ve seri numarasıdır.
Cummins motorlarda su filtresi neden var?
Cummins'in birçok motor ailesinde soğutma devresine takılan, içinde soğutma suyu katkısı bulunan ayrı bir filtre vardır. Bu katkı, silindir gömleklerinde kavitasyon aşınmasını ve sistemde korozyonu önler. Katkının zamanla tükenmesi motorun dışarıdan görünmeyen, ama pahalıya mal olan bir hasar biçimine yol açar. Bu yüzden su filtresi periyodik olarak değiştirilir ve katkı seviyesi test şeridiyle ölçülür. Cummins motorlu bir grupta bu kalem atlanıyorsa bakım eksiktir.
Orijinal filtre ile muadil arasında gerçekten fark var mı?
Yağ ve hava filtresinde fark çoğu zaman ömür ve tutma verimindedir; yakıt filtresinde ise fark doğrudan motora yansır. Elektronik yakıt sistemli motorlarda filtrenin tutması gereken partikül boyutu üreticinin belirlediği bir değerdir ve yüksek basınçlı yakıt sistemi buna göre tasarlanmıştır. Daha gevşek filtreleyen bir eleman, kısa vadede sorun çıkarmasa bile enjektör ve pompa ömrünü kısaltır. Filtrede tasarruf, jeneratör bakımında en pahalıya mal olan tasarruftur.
Cummins'in yetkili servisi misiniz?
Hayır, yetkili servis iddiasında bulunmuyoruz. Cummins motorlu jeneratör gruplarına bakım, onarım ve yedek parça desteği veriyoruz. Makineniz üretici veya distribütör garantisi kapsamındaysa önce garanti şartlarını kontrol etmenizi öneririz. Garanti dışındaki makinelerde bakımı ve onarımı biz yürütebiliriz.
Elektronik kontrollü Cummins motorlarda enjektör değişimi sonrası ne yapılır?
Elektronik yakıt sistemli motorlarda her enjektörün kendine ait kalibrasyon bilgisi vardır ve bu bilgi motor kontrol ünitesine tanıtılır. Enjektör değiştirildiğinde bu kalibrasyonun güncellenmemesi, motorun düzensiz çalışmasına, duman ve güç kaybına yol açar. Bu yüzden elektronik motorlarda enjektör işlemi mekanik bir iş değil, teşhis cihazı gerektiren bir işlemdir. Mekanik yakıt sistemli eski serilerde ise enjektör ve supap ayarı periyodik olarak elle yapılır.
Arıza kodunu nasıl okuyup size iletebilirim?
Kontrol panelinde iki farklı kaynak olabilir: jeneratör kontrol cihazının kendi alarmı ve motor kontrol ünitesinin verdiği arıza kodu. İkincisi genellikle bir sayı çifti şeklinde görünür. Bize iletirken üç şeyi söyleyin: panelde yazan alarmın adı veya kodu, kodun hangi aşamada çıktığı (marş basarken, çalışırken, yük alırken) ve varsa eşlik eden belirti (duman, ses, sıcaklık, titreşim). Bu üçü, ekibin doğru parçayla yola çıkmasını sağlar.
İlginizi çekebilir
Perkins Jeneratör Servisi Ankara: Seriler ve Bakım
Türkiye'de satılan dizel jeneratörlerin büyük bölümü Perkins motorludur. Bu yazı model kodunun nasıl okunacağını, hangi kademede hangi motorun bulunduğunu anlatıyor.
Devamını okuyun
Jeneratör Hata Kodları: Panel Alarmları ve Anlamları
Kontrol panelindeki alarm metni arızanın kendisi değil, belirtisidir. Yaygın alarmların anlamı ve sahada ilk kontrol edilecek noktalar.
Devamını okuyun
Jeneratör Bakım Sözleşmesi: Kapsam ve Periyotlar
Bakım sözleşmesi, jeneratörün kesinti anında çalışacağının tek yazılı güvencesidir. Kapsam, periyot, müdahale süresi ve sorumluluk sınırları nasıl belirlenir.
Devamını okuyun