Not: Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Sözleşme hükümlerinin sizin durumunuzdaki karşılığı için hukuk danışmanınıza başvurun.
Kiralama sözleşmesi, işler yolunda gittiğinde kimsenin okumadığı bir belgedir. Bir aksaklık çıktığında ise bakılan tek yer orasıdır: jeneratör gece durduğunda, yakıt bittiğinde, iş beklenenden erken bittiğinde veya set iade edilirken bir çizik tartışma konusu olduğunda.
Bu yazı, bir jeneratör kiralama sözleşmesinde bulunması gereken başlıkları sıralıyor. Amaç, sözleşmeyi imzalamadan önce eksik kalan maddeleri görmenizi sağlamaktır.
Sözleşmede Bulunması Gereken Başlıklar
| Başlık | Neyin yazılması gerekir |
|---|---|
| Taraflar | Ticari unvan, vergi bilgileri, adres, yetkili kişi ve iletişim |
| Makine tanımı | Marka, model, seri no, standby ve prime güç, kabin tipi, kontrol paneli |
| Kullanım yeri | Setin çalışacağı adres; başka adrese taşınabilir mi |
| Süre | Başlangıç ve bitiş tarihi, minimum süre, uzatma ve erken iade şartları |
| Bedel ve ödeme | Kira dönemi, ödeme vadesi, teminat, gecikme hâli |
| Nakliye | Gidiş ve dönüş nakliyesi kimde, vinç/forklift dâhil mi |
| Montaj ve devreye alma | Kablolama, topraklama, pano bağlantısı kimin işi |
| Yakıt | Kimin sorumluluğunda, teslim ve iade seviyesi, ikmal yapılacaksa şartları |
| Çalışma rejimi | Günlük çalışma saati, motor saati sınırı varsa üst sınır |
| Bakım | Kira süresince periyodik bakım kimde, hangi periyotla |
| Arıza müdahalesi | Müdahale süresi, ikame set taahhüdü, kullanıcı hatası tanımı |
| Hasar ve sorumluluk | Hangi hasar kimde, sigorta ve muafiyet |
| Operatör | Verilip verilmeyeceği, verilecekse kapsamı |
| Teslim ve iade | Tutanak, motor saati, yakıt seviyesi, fotoğraflı durum kaydı |
| Fesih | Hangi hâllerde, hangi bildirim süresiyle |
Bu tablonun tamamı tek bir sayfaya sığmaz; ama sözleşmenizde bu başlıkların hiçbiri boş kalmamalıdır.
Güç ve Makine Tanımı
Sözleşmedeki en yaygın eksik, gücün yalnızca kVA kademesiyle yazılmasıdır. “100 kVA jeneratör” ifadesi yeterli değildir, çünkü kademe adı gerçek güce eşit değildir: piyasada 100 kVA diye anılan setler 100 ile 112 kVA arasında değişir.
Yazılması gerekenler:
- Marka, model ve seri numarası (iade tartışmalarında belirleyicidir).
- Standby ve prime güç ayrı ayrı. Resmî ihale şartnamelerinde tarif edilen güç genellikle prime güçtür; standby üzerinden verilen bir set şartnameyi karşılamayabilir.
- Kabin tipi: açık, kabinli, süper sessiz, römorklu.
- Kontrol paneli tipi ve otomatik transfer panosunun dâhil olup olmadığı.
- Birlikte verilen ekipman: dağıtım panosu, uzatma kabloları, priz kutusu, topraklama kazığı, ilave yakıt tankı.
Güç seçiminin doğru yapılmış olması sözleşme konusu değil, ondan önceki adımdır. Yanlış seçilen bir güç, sözleşme ne kadar iyi yazılırsa yazılsın işi kurtarmaz; seçim keşifle netleştirilmeli ve sözleşmeye bu keşfin sonucu yazılmalıdır.
Süre, Erken İade ve Uzatma
Kiralamada nakliye, kurulum ve devreye alma maliyetleri sabittir; süre uzadıkça bu sabit maliyet güne bölünür ve birim bedel düşer. Erken iade bu dengeyi bozar, bu yüzden sözleşmede genellikle şu unsurlar bulunur:
- Minimum kira süresi. Altına inilemeyecek süre.
- Bildirim süresi. İade veya uzatma talebinin kaç gün önce bildirileceği.
- Sabit kalemlerin durumu. Nakliye ve kurulum bedelinin erken iade hâlinde nasıl değerlendirileceği.
- Uzatma şartları. Uzatma hâlinde bedelin nasıl hesaplanacağı ve makinenin uzatma süresi boyunca ayrılıp ayrılamayacağı.
Uzatma maddesi çoğu zaman atlanır ama pratikte erken iadeden daha sık gündeme gelir. Şantiyeler uzar, bakım duruşları sarkar, fuarlar bir gün ekler. Uzatma kuralı yazılmamışsa, uzatma her seferinde yeniden pazarlık konusu olur.
Süre kademelerinin işe göre nasıl seçileceğini jeneratör kiralama sayfamızda ele aldık.
Yakıt: En Çok Tartışılan Madde
Yakıt için iki model vardır ve ikisi de geçerlidir; önemli olan hangisinin seçildiğinin yazılmasıdır.
| Model | Nasıl işler | Nelere dikkat edilir |
|---|---|---|
| Dolu teslim – dolu iade | Set depo dolu teslim edilir, dolu iade alınır; tüketim kiracıya aittir | Teslim ve iade anındaki seviye tutanakla kaydedilir |
| İkmalli kiralama | Yakıt ikmali kiralayan firma tarafından yapılır | Tüketim sayaç ve motor saati kayıtları üzerinden dönemsel faturalanır |
Her iki modelde de sözleşmede bulunması gerekenler:
- Teslim ve iade anındaki depo seviyesi ve motor saati.
- İkmal yapılacaksa ikmal sıklığı, ikmal aracının sahaya erişim koşulları ve ikmalin kim tarafından talep edileceği.
- Yakıt kalitesine ilişkin sorumluluk: uygun olmayan yakıttan kaynaklanan arızaların nasıl değerlendirileceği. Bu madde önemsiz görünür ama yakıta su karışması veya kirli yakıt kullanımı, sahadaki arızaların gerçek bir bölümünü oluşturur; konuyu jeneratör yakıt kalitesi yazımızda ayrıntılandırdık.
- Setin uzun süre düşük yükte çalıştırılmasının yaratacağı sorunlara ilişkin uyarı; bu, hem yakıt tüketimini hem de motor sağlığını etkiler.
Nakliye, Montaj ve Devreye Alma
Bu üç kalemin kimde olduğu ayrı ayrı yazılmalıdır, çünkü çoğu zaman farklı taraflara ait olabilir.
- Nakliye. Gidiş ve dönüş ayrı ayrı belirtilir. Vinç veya forklift gerekiyorsa kimin temin edeceği ve bedelinin kime ait olduğu yazılır. Sahaya erişim zorluğu (dar sokak, bodrum, çatı) teklif aşamasında bilinmelidir; ayrıntılar için jeneratör nakliyesi ve vinçle yerleştirme yazımıza bakın.
- Montaj. Kablo çekimi, pano bağlantısı, topraklama ve varsa egzoz uzatması kimin işi? Kablonun kesiti ve uzunluğu kim tarafından belirlenecek?
- Devreye alma. Gerilim, frekans, faz sırası kontrolü ve yük altında deneme yapılıp yapılmayacağı; sonucun tutanakla kayda geçip geçmeyeceği.
Devreye alma tutanağı, sonradan çıkacak “makine baştan arızalıydı” tartışmasını kapatan belgedir.
Arıza Müdahalesi ve İkame Set
Sözleşmenin en kritik maddesi budur, çünkü kiralamanın satın almaya göre asıl avantajı burada ortaya çıkar: makinenin çalışır kalması kiralayan firmanın yükümlülüğüdür.
Yazılması gerekenler:
- Müdahale süresi, saat cinsinden. Mesai içi ve mesai dışı ayrımıyla.
- Coğrafi kapsam: hangi il ve ilçeler bu süreye dâhil.
- Arıza yerinde giderilemezse ne olacak: ikame set verilecek mi, hangi güçte, ne kadar sürede.
- Kullanıcı hatası tanımı ve örnekleri. Aşırı yükleme, yetkisiz müdahale, uygun olmayan yakıt, uygun olmayan zemin gibi durumların nasıl değerlendirileceği.
- Duruş süresinin kira bedeline etkisi.
- İletişim kanalı: arızanın kime, hangi numaradan bildirileceği ve bildirimin nasıl kayda geçeceği.
“Arızaya en kısa sürede müdahale edilir” ifadesi taahhüt değildir. Süre yazılmalıdır.
Bakım, Hasar, Sigorta ve Operatör
Bakım. Kira süresi boyunca periyodik bakımın kimde olduğu yazılır. Yaygın uygulama, kira süresince yağ, filtre ve kontrollerin kiralayan firmada olmasıdır. Bakım periyodunun takvim mi yoksa motor saati mi üzerinden işleyeceği belirtilmelidir; hangisi önce dolarsa bakımın o zaman yapılacağı kuralı sözleşmeye yazılır.
Hasar. Hangi hasarın kimde olduğu, kullanıcı hatası tanımıyla birlikte düzenlenir. Hırsızlık ve doğal afet riski ayrıca yazılmalıdır; özellikle şantiye ve açık alan kurulumlarında bu iki risk gerçektir.
Sigorta. Kimin yaptıracağı, muafiyetin kime ait olacağı ve teminat kapsamı yazılır. Teminat kapsamı poliçeye bağlı olduğundan, bu madde yazılmadan önce sigorta şirketinden bilgi alınması gerekir; genel çerçeveyi jeneratör sigortası yazımızda anlattık.
Operatör ve gözetim
Operatörün verilip verilmeyeceği sözleşmede açıkça belirtilir. Otomatik transfer panosuyla çalışan setlerde sürekli operatör genellikle gerekmez; buna karşılık uzun süreli şantiye kiralamalarında yakıt ikmali, saat takibi ve gözetim için saha görevlisi gündeme gelir. Operatörlü çalışma ayrı bir kalemdir ve vardiya düzeni, çalışma saatleri ile yetki sınırlarıyla birlikte yazılır. Konuyu jeneratör operatörü yazımızda ayrıca ele aldık.
Teslim, İade ve İmza Öncesi Son Kontrol
Teslim ve iade tutanağı
Sözleşmenin ekidir ve pratikte en çok işe yarayan belgedir. İçeriği:
- Tarih, saat ve teslim yeri.
- Makinenin markası, modeli, seri numarası.
- Motor saati okuması.
- Yakıt seviyesi.
- Fotoğraflı fiziksel durum kaydı: kabin, kapaklar, panel, lastikler, kablolar.
- Birlikte verilen ekipmanın listesi.
- Tespit edilen mevcut hasar ve eksiklikler.
- İki tarafın yetkili imzası.
Aynı tutanak iade sırasında da düzenlenir ve teslim tutanağıyla karşılaştırılır. Bu iki belge olmadan yapılan bir kiralamada, iadeden sonra ortaya çıkan her eksiklik tartışma konusudur.
İmzadan önce son kontrol
- Güç, standby ve prime olarak ayrı ayrı yazıldı mı?
- Seri numarası sözleşmede var mı?
- Yakıt modeli ve teslim/iade seviyesi belirtildi mi?
- Arıza müdahale süresi saat olarak yazıldı mı?
- İkame set taahhüdü var mı?
- Kullanıcı hatası örneklendirildi mi?
- Nakliye gidiş ve dönüş ayrı ayrı belirlendi mi, vinç dâhil mi?
- Erken iade ve uzatma şartları yazıldı mı?
- Sigorta ve muafiyet kimde?
- Teslim tutanağı ek olarak düzenlendi mi?
Kiralama talebinizi ve sözleşme kapsamını konuşmak için 0 (312) 385 80 09 numarasından bize ulaşabilirsiniz. Şantiye kiralamalarına özgü başlıklar için şantiye jeneratör kiralama yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kiralama sözleşmesinde güç nasıl yazılmalı?
Yalnızca kVA kademesi yazmak yetmez. Setin markası, modeli, seri numarası, standby ve prime gücü, kabin tipi ve kontrol paneli tipi ayrı ayrı belirtilmelidir. Bunun nedeni kademe adının gerçek güce eşit olmamasıdır: piyasada yüz kVA diye anılan setler yüz ile yüz on iki kVA arasında değişebilir. Ayrıca resmî ihale şartnamelerinde tarif edilen güç genellikle prime güçtür; standby üzerinden verilen bir set şartnameyi karşılamayabilir.
Yakıt kimin sorumluluğunda olmalı?
Bu bir tercih meselesidir ama yazılı olması zorunludur. Yaygın uygulama, jeneratörün depo dolu teslim edilmesi ve iş bitiminde dolu teslim alınmasıdır; yani tüketim kiracıya aittir. Alternatif olarak yakıt ikmali kiralayan firma tarafından üstlenilebilir ve tüketim, sayaç ile motor saati kayıtları üzerinden dönemsel olarak faturalanır. Hangi model seçilirse seçilsin, teslim ve iade anındaki depo seviyesinin tutanakla kayda geçmesi gerekir.
Arıza müdahale süresi sözleşmeye nasıl yazılır?
Saat cinsinden ve çalışma günü ile tatil ayrımı yapılarak yazılır. Ayrıca arızanın yerinde giderilememesi hâlinde ne olacağı belirtilmelidir: ikame set verilecek mi, ne kadar sürede, hangi güçte. Süre ve ikame taahhüdü yazılmayan bir madde, pratikte taahhüt değildir. Kullanıcı hatası kaynaklı arızaların bu taahhüdün dışında olduğu da ayrıca belirtilir.
Erken iade durumunda ne olur?
Bunu sözleşme belirler. Kiralamada nakliye, kurulum ve devreye alma maliyetleri sabittir ve süre kısaldıkça bu maliyetler günlük bedele daha ağır biner. Bu yüzden erken iade genellikle minimum kira süresi, bildirim süresi veya sabit kalemlerin tahsili gibi şartlara bağlanır. Sözleşmede erken iade ile süre uzatımının şartları birlikte düzenlenmelidir; uzatma ihtimali de en az erken iade kadar sık yaşanır.
Teslim tutanağı neden gerekli?
Çünkü hasar ve yakıt tartışmalarının tamamı teslim tutanağıyla çözülür. Tutanakta setin motor saati, yakıt seviyesi, fiziksel durumu (fotoğraflı), birlikte verilen ekipmanın listesi, teslim tarihi ve saati ile tarafların imzası bulunmalıdır. Aynı tutanak iade sırasında da düzenlenir. Tutanak olmadan yapılan teslimde, sonradan ortaya çıkan her eksiklik iki tarafın hafızasına kalır.
Sözleşmeye sigorta maddesi konmalı mı?
Konmalıdır. Kimin hangi riski taşıdığı, sigortanın kim tarafından yaptırılacağı, muafiyet tutarının kime ait olacağı ve hırsızlık ile doğal afet risklerinin nasıl değerlendirileceği açıkça yazılmalıdır. Teminat kapsamı ve hasar süreci poliçeye bağlı olduğu için, bu maddeyi yazmadan önce sigorta şirketinizden bilgi almanız gerekir.
İlginizi çekebilir
Ankara Jeneratör Kiralama
Ankara ve ilçelerinde günlük, haftalık ve aylık jeneratör kiralama. 10-2000 kVA arası mobil ve sessiz kabinli setler, nakliye ve devreye alma dahil teslim edilir.
Devamını okuyun
Jeneratör Sigortası: Hangi Teminat Neyi Kapsar?
Jeneratör hem değerli hem de hasara açık bir makinedir. Hangi riskin hangi poliçeye girdiğini bilmek, hasar anında yaşanan sürprizlerin çoğunu önler.
Devamını okuyun
Jeneratör Operatörü Gerekli mi? Hangi Durumda?
Otomatik transfer panosuyla çalışan bir set sürekli operatör istemez; ama hiç kimsenin sorumlu olmadığı bir jeneratör de yoktur. Asıl soru, gözetimin nasıl kurulacağıdır.
Devamını okuyun